Türkiye'de milyonlarca çalışanın ve işverenin gözü kulağı asgari ücrette yapılması planlanan sistem değişikliğine çevrildi. Ekonomi yönetimi, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile ilgili kurumların üzerinde çalıştığı yeni alternatiflerde, tüm ülkede uygulanan tek tip asgari ücret yerine bölgesel ve sektörel taban ücret modelinin uygulanabilirliği tartışılıyor.
Hazırlıklar tüm Türkiye'yi kapsayacak genel bir mevzuat çalışması niteliğinde olsa da; Malatya gibi sanayisi, tarım sektörü ve bölgesel yaşam dinamikleri farklılık gösteren illerde bu modelin nasıl yansıyacağı merak konusu.
Malatya Sanayisi Ve Deprem Bölgesi İçin Özel Denge
Doğu Anadolu'nun üretim merkezlerinden biri olan Malatya'da, Organize Sanayi Bölgesi’ndeki imalat ve tekstil sektörleri ile kentin lokomotifi konumundaki tarım/kayısı iş kolunun maliyet yapısı büyükşehirlerden oldukça farklı.
Gündemdeki bölgesel ve sektörel model hayata geçirilirse; İstanbul veya Ankara gibi yaşam giderlerinin çok yüksek olduğu megakentler ile Malatya gibi üretim ve teşvik odaklı şehirler için ayrı katsayılar belirlenebilecek. Böylece bir yandan büyükşehirdeki çalışanın satın alma gücü korunurken, diğer yandan Malatya'da sanayici ve üreticinin rekabet gücünü artıracak, istihdamı ve nitelikli iş gücünü kentte tutacak bir denge hedefleniyor.
Masadaki Seçenekler İllere Ve Sektörlere Göre Ayrı Hesap
Yürütülen çalışmalarda sadece genel ekonomik veriler değil, sektörlerin üretim maliyetleri ile illerin geçim endeksleri de dikkate alınıyor. Olası bir düzenleme öncesinde işçi (TÜRK-İŞ, HAK-İŞ) ve işveren (TİSK) temsilcilerinin görüşlerinin alınması, çalışanların hak kaybı yaşamaması ve işletmelerin üretimi sürdürebilmesi temel şart olarak öne çıkıyor.
Dünyadaki Örnekler Mercek Altında
Sabah'ın haberine göre, hazırlık sürecinde dünyadaki farklı ücret sistemleri de inceleniyor:
Almanya: Ülke genelinde yasal taban ücret uygulanırken, bazı sektörlerde toplu iş sözleşmeleriyle daha yüksek taban ücret belirleniyor.
İtalya ve Avusturya: Ücretler büyük ölçüde sektörel toplu iş sözleşmeleriyle şekilleniyor.
Japonya: 47 idari birimin (eyalet/il) tamamı için o bölgenin ekonomik şartlarına uygun ayrı ücret tarifesi uygulanıyor.
Çin ve Hindistan: Ekonomik koşullar ile sektörlere göre farklılaştırılmış asgari ücret sistemini kullanıyor.
Henüz Kesinleşmiş Bir Karar Var Mı?
Yetkililer, bölgesel ve sektörel asgari ücret modeli üzerinde çalışmaların henüz analiz ve taslak aşamasında olduğunu, şu an için kesinleşmiş bir karar bulunmadığını vurguluyor. Düzenleme son halini alıp yasalaşırsa; uygulamanın kapsamı, geçiş süreci ve denetim esasları kamuoyuna ayrıca duyurulacak.
