Malatya, köklü tarihi ve zengin kültürel mirasıyla gastronominin yanı sıra arkeoloji dünyasında da fark yaratmaya devam ediyor. Kentin saklı kalmış tarihî hazinelerinden biri olan ve Geç Roma Dönemi'nden Bizans'a uzanan derin izler taşıyan Hıdırellez Kaya Kilisesi ve Barınağı, sarp kayalıkların içine işlenmiş büyüleyici mimarisiyle tarih ve macera meraklılarını bekliyor. Malatya’nın kültürel hafızasında çok önemli bir yere sahip olan bu muazzam yapı, bölgedeki inanç turizmi ve arkeolojik çalışmalar açısından çok stratejik bir potansiyel barındırıyor.
TARİHİ HAZİNEYE İKİ FARKLI ZORLU YOLDAN ULAŞILIYOR
Malatya’nın Yazıhan ilçesindeki Epreme Mahallesi sınırlarında gizlenen bu binlerce yıllık tarihi esere ulaşmak, doğayla baş başa kalacağınız macera dolu bir yolculuk gerektiriyor. Halk arasında "Hıdırlez Kayalığı" olarak bilinen bu devasa ve doğal kaya kütlesinin üzerine el emeğiyle oyulan yapıya gitmek için iki farklı yol seçeneği bulunuyor.
Birinci yol; Hekimhan ilçesinin Kurşunlu bölgesine bağlı Hüsülüler mevkiinden başlayıp Kanlı Dere güzergahını güneye doğru takip ederek hedefe ulaşıyor. İkinci alternatif ise doğrudan Yazıhan’ın Epreme Mahallesi Bektaşlar mevkiinden dağ yollarını aşarak buraya varmayı sağlıyor.
DEV KAYALARIN DIŞINDAKİ GİZEMLİ ODACIKLAR GÖRENLERİ HAYRAN BIRAKIYOR
Doğal bir kayalığın adeta bir sanat eseri gibi yontulmasıyla yapılan bu mimari, dış görünüşüyle bile insanı büyülemeye yetiyor. Kaya kilisesinin dış yüzeyine bakıldığında, tabana yakın kısımlarda içeriye doğru derinliği yarım metre ile bir metre arasında değişen nişler, yani küçük oyuklar göze çarpıyor. Yapının gizemli iç dünyasına girmek ise o kadar kolay değil; doğu yönüne bakan, yaklaşık 93 santime 82 santim ölçülerinde, oldukça dar ve basık bir kapıdan eğilerek geçmek gerekiyor.
BİN YILLIK DUA İZLERİ VE KAYADAN OYMA ODALAR
Dar kapıdan içeri adımınızı attığınızda, sizi adeta zamanı durduran mistik bir hava ve yaklaşık 6 metreye 6 metre genişliğinde kare bir salon karşılıyor. Dönemin ustalarının kayayı nasıl büyük bir ustalıkla şekillendirdiğini gösteren iç mekanda iki önemli detay öne çıkıyor.
Girişin hemen sağ tarafındaki duvarlarda, yapının Hristiyanlık dönemindeki manevi geçmişini ve ibadet izlerini saklayan belirgin haç işaretleri yer alıyor. Sol tarafında ise içerinin havasını temiz tutan bir havalandırma deliği bulunuyor; bu deliğin hemen yanında iki, devamında bir ve en doğuya doğru da bir adet olmak üzere tavanları oval biçimde oyulmuş oda benzeri bölümler uzanıyor.
SAVAŞTA GÜVENLİ BİR SIĞINAK, BARIŞTA İSE KUTSAL BİR KİLİSE
Tarihçilerin ve arkeologların incelemelerine göre bu devasa kaya yapısı, asırlar boyunca tek bir amaçla kullanılmadı. İlk yapıldığı dönem olan Geç Roma Dönemi'nde, bölgede yaşayan halkın düşman saldırılarından ve savaşlardan kaçıp saklanabileceği, güvenli bir barınak ve sığınak olarak tasarlandığı tahmin ediliyor. Yıllar geçip Bizans Dönemi'ne gelindiğinde ise bu güvenli sığınak, içerisine dini semboller ve bölmeler eklenerek kutsal bir kilise haline ve inanç merkezine dönüştürüldü.
MALATYA’NIN BU EŞSİZİN MİRASI YOK OLMASIN: TARİHE YAPILAN TAHRİBAT
Yazıhan topraklarında yüzyıllardır dimdik ayakta duran bu binlerce yıllık tarih mirası, ne yazık ki bugünlerde zor günler geçiriyor. Kaçak kazı yapan definecilerin sorumsuzluğu ve doğa şartlarının yıpratması nedeniyle yapının hem içinde hem de dış duvarlarında ciddi hasarlar ve kırıklar bulunuyor. Malatya’nın kültürel zenginliğini tüm dünyaya tanıtacak ve inanç turizmini canlandıracak bu eşsiz kaya kilisesinin bir an önce devlet eliyle koruma altına alınması ve aslına uygun şekilde temizlenerek turizme kazandırılması gerekiyor.
