Zamana meydan okuyan Hamamönü Mağarası Kaya Tapınağı doğa ile tarihin Malatya'da buluştuğu en çarpıcı noktalardan biri. Sarp kaya bloklarının arasında gizlenen ve Roma Dönemi’nin inanç izlerini günümüze taşıyan devasa yapı, içerisindeki doğal oluşumlarla görenleri adeta başka bir çağa yolculuğa çıkarıyor.
Eski Belediye Binasına 500 Metre Mesafede
Ayvalı eski Belediye binasının yaklaşık 500 metre batısında ve Ayvalı Deresi’nin kuzeybatısındaki kayalıklarda yer alan mağara, dere yatağından 12-13 metre yükseklikte bulunuyor.
Doğal mağara oluşumunun dış yüzeyinde yer alan 7 satırlık Grekçe yazıt, alanın geçmişte dini bir adak yeri olduğunu belgeliyor. Tarihi yapının, o dönemde yaşamış olan İulius (bölgenin önde gelen yetkilisi veya bir hayırsever) tarafından "En büyük tanrı Atena’ya” ithaf edilmiş.
Sarkıtlar, Dikitler ve Şelaleli Gizemli Atmosfer
İçerisinde su toplanma çukurları ve küçük bir şelalenin aktığı mağaranın sol bölümü; 4 metre yüksekliği, 1-1,5 metre genişliği, sarkıt ve dikitleriyle doğal bir görsel şölen sunuyor. Tarihi ve doğal güzelliği bir arada barındıran bu mistik yapı, 13 Ekim 2011 tarihinde tescil edilerek 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı ilan edilmişti.
Defineci Tehdidi ve İnceleme Beklentisi
Sarp ve kayalık konumu nedeniyle ulaşımı oldukça yorucu olan mağara, günümüzde tescilli ve koruma altında bir sit alanı olmasına rağmen maalesef kaçak kazı ve defineci tahribatı riskiyle karşı karşıya bulunuyor.




