Malatya Büyükşehir Belediye Meclisi’nin Nisan ayı birinci oturumda söz alan Denetim Komisyonu Üyesi CHP’li Hurşit Kuşçu, belediyenin mali yönetimine ilişkin bilgiler paylaştı. Kuşçu, tahsil edilemeyen alacakların yüksekliği, düşük vergi tahsilat oranı ve artan gider kalemlerinin belediye bütçesi üzerinde risk oluşturduğunu belirtti.
CHP’li Kuşçu’nun Meclis’e sunduğu başlıklar şu şekilde:
1. Tahsil Edilemeyen Alacaklar
Denetime tabi dönemde ve geçmiş yıllara ait tahakkuk etmiş alacaklar üzerinde yapılan incelemelerde, toplam alacakların yaklaşık yüzde 10,97'sinin tahsil edilemediği tespit edilmiştir. Belediyenin mali disiplininin sağlanabilmesi açısından, söz konusu alacakların tahsil sürecinin etkin bir şekilde takip edilmesi büyük önem arz etmektedir. Bu kapsamda idarenin, alacakların güncel durumu hakkında karar organına düzenli ve periyodik raporlar sunması, zaman aşımına uğrama riski bulunan alacaklara yönelik gerekli hukuki ve idari tedbirleri zamanında alması gerekmektedir.
2. Öz Gelirlerin Artırılması
2025 yılı itibarıyla belediyenin öz gelirleri 1 milyar 566.1.590,86 TL olup, toplam gelirler içerisindeki payı yüzde 18,37 seviyesinde gerçekleşmiştir. Belediyelerin mali sürdürülebilirliği açısından öz gelirlerin artırılması büyük önem taşımaktadır. Bu doğrultuda; yeni gelir kaynaklarının oluşturulması, mevcut gelir kalemlerinin etkin şekilde yönetilmesi ve tahsil edilemeyen alacakların süratle tahsil edilmesine yönelik çalışmaların artırılması önerilmektedir.
3. Vergi Gelirleri ve Tahsilat Oranı
2025 yılı itibarıyla belediyenin toplam vergi geliri tahakkuku 34 milyon 207 bin 449,30 TL olup, tahsilat oranının yüzde 64,42 seviyesinde kaldığı görülmüştür. Bu durum, vergi tahsilat süreçlerinin daha etkin yönetilmesi gerektiğini göstermektedir. Belediyenin vergi tahsilat artırmaya yönelik bilgilendirme, takip ve tahsilat oranını mekanizmalarını güçlendirmesi gerekmektedir.
4. Zabıta Personeli Uygulamaları
Belediye Zabıta Yönetmeliği'nin 4. maddesi uyarınca zabıta görevleri yalnızca Devlet Memuru statüsündeki personel tarafından yürütülebilmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, Zabıta Müdürlüğü yürütülebilmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, Zabıta Müdürlüğü bünyesinde 696 sayılı KHK kapsamında istihdam edilen yaklaşık 100 işçi personelin sahada görev yaptığı tespit edilmiştir. Memur statüsünde olmayan personelin zabıta hizmetlerinde fiilen görevlendirilmesi mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. Bu nedenle, personel görevlendirmelerinin ilgili mevzuata uygun şekilde yeniden düzenlenmesi gerekmektedir.
5. Belediye Şirketlerinin Denetimi
Belediyeye ait şirketlere yapılan sermaye artışlarının, belirlenen amaç ve faaliyet alanları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığının düzenli olarak denetlenmesi gerekmektedir. Şirketlerin mali performanslarının artırılması, verimli ve kârlı bir şekilde faaliyet göstermelerinin sağlanması önem arz etmektedir. Bu kapsamda şirketlerin yıllık bilanço ve kâr-zarar cetvellerinin detaylı şekilde incelenmesi, belediye bütçesine olumsuz etkiler oluşturabilecek risklerin önceden tespit edilmesi önerilmektedir.
6. Araç Bakım ve Onarım Giderleri
2025 yılı içerisinde araç bakım ve onarım giderlerinin 68 milyon 3 bin 298,50 TL seviyesinde gerçekleştiği tespit edilmiştir. Bu gider kaleminin azaltılması amacıyla, Makine İkmal Müdürlüğünün mevcut fiziki alanının genişletilmesi ve kapalı alanlı modern bir bakım-onarım atölyesinin kurulması önerilmektedir. Bu sayede bakım-onarım süreçlerinin kurum bünyesinde yürütülmesi sağlanarak işçilik ve hizmet alım maliyetlerinin azaltılması mümkün olacaktır.
7. Doğrudan Temin Usulü ile Yapılan Alımlar
2025 yılı içerisinde 1.109 adet doğrudan temin işlemi ile toplam 442 milyon 575 bin 543,19 TL tutarında mal ve hizmet alımı gerçekleştirilmiştir. Bu tutarın toplam alımlar içindeki oranı yüzde 6,60 seviyesindedir. Doğrudan temin işlemlerinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümleri çerçevesinde yürütülmesi, alımların limitleri aşmamak amacıyla parçalara bölünmemesi ve kanunda öngörülen yüzde 10'luk sınırın aşılmaması hususlarına azami dikkat gösterilmesi gerekmektedir.
8. Cari Giderler ve Yatırım Harcamaları
Belediye bütçesinde yer alan cari gider kalemlerinin etkin bir şekilde kontrol edilmesi ve zaruri harcamalar dışında tasarruf tedbirlerinin uygulanması önem arz etmektedir. Tasarruf edilen kaynakların altyapı, üstyapı ve kamu hizmetlerinin geliştirilmesine yönelik yatırım harcamalarına yönlendirilmesi belediye hizmetlerinin kalitesini artıracaktır.
9. AKSA Doğalgaz Kar Payı Durumu Hakkında Değerlendirme
Belediyemiz, 4646 sayılı Doğalgaz Piyasası Kanunu'nun 4. maddesi uyarınca herhangi bir sermaye koymaksızın AKSA Doğalgaz şirketinin yüzde 10 oranında hissedarı konumundadır. Yapılan muhasebe incelemeleri ve şirket tarafından belediyemize iletilen 25.09.2024 tarihli yazı doğrultusunda, şirketin 2023 yılını zarar ile kapattığı ve bu nedenle herhangi bir kâr dağıtımı yapılmadığı anlaşılmıştır. Şirket tarafından iletilen bilgiye göre, 2025 yılına ilişkin kâr payı değerlendirmesinin 2026 yılı Nisan ayında yapılacağı ifade edilmiştir.
Belediyemiz geniş hizmet alanlarıyla kamu hizmetlerini yerine getirmekte olup mali kaynakları sınırlıdır. Bu çerçevede, belediyenin ortak olduğu şirketlerden elde edilecek kâr paylarının düzenli, öngörülebilir ve sürdürülebilir bir şekilde bütçeye aktarılması, mali planlama ve hizmetlerin devamlılığı açısından büyük önem taşımaktadır. Bu doğrultuda, ilgili şirketle mali süreçlerin düzenli olarak takip edilmesi ve gerekli hukuki ve stratejik düzenlemelerin yapılması önerilmektedir.
