Şeyh Hamid-i Veli, bilinen adıyla Somuncu Baba, Anadolu'nun manevi mimarlarından biri olarak tanınır. Osmanlı Devleti'nin manevi büyümesine ve gelişmesine büyük katkı sağlayan Hacı Bayram-ı Veli Hazretleri'nin öğrencisi olarak öne çıkmıştır.
"Somuncu Baba" lakabıyla bilinen Hamid-i Veli, 1331 yılında Kayseri'nin Akçakaya köyünde dünyaya gelmiştir. Babası, Anadolu'ya manevi fetih için gelen Horasan erenlerinden Şemsettin Musa Efendi'dir. Osmanlı Padişahlarından Yıldırım Beyazıt Han zamanında yaşayan Hamidi Veli, Peygamber Efendimiz'in (sav) 24. kuşak soyundan gelmektedir.
Somuncu Baba, ilk eğitimini babasından almış ve daha sonra ilim tahsilini Şam, Tebriz, Hoy ve Erdebil'de sürdürmüştür. Bu süreçte Bayazid-i Bestâmi'nin ruhâniyetinden istifâde etmiş ve Alaaddîn-i Erdebilî'den icâzet alarak tekrar Anadolu'ya dönmüştür.
Ünlü şeyhin yaşamında önemli bir dönem, Bursa'da inşa edilen Ulu Cami'nin açılışında yaşanmıştır. Şeyh Hamidi Veli, çilehanesinin yanına yaptığı ekmek fırınında somun pişirerek çarşı pazar dolaşıp "Mü’minler, Somunlar" nidâlarıyla ekmek dağıtarak halk arasında "Somuncu Baba" olarak bilinir hale gelmiştir. Bursa Ulu Cami'nin açılışında Padişah Yıldırım Beyazıt Han'ın emriyle hutbe okuma görevi, Emir Sultan Hazretleri tarafından Şeyh Hamidi Veli'ye verilmiştir. Hutbede Fatiha Suresi'ni 7 farklı şekilde yorumlayarak işârî tefsirini yapmış ve bu olağanüstü hutbe ile manevi büyüklüğünü ortaya koymuştur.
Somuncu Baba, manevi büyüklüğü ortaya çıktıktan sonra talebeleri ile birlikte Bursa'dan ayrılarak farklı merkezlerde insanlara hizmet etmiştir. Özellikle Hacı Bayramı Veli Hazretleri'nin eğitimi ve irşâdıyla Ankara'ya gönderilmesi, Osmanlı Devleti'ne büyük etkilerde bulunmuştur. Oğullarından Yusuf Hakiki Baba ve Halil Taybi de, babalarının izinden giderek önemli hizmetlerde bulunmuşlardır.
SOMUNCU BABA ÖMRÜNÜN SON KISMINI DARENDE'DE GEÇİRMİŞTİR
Şeyh Hamid-i Veli Somuncu Baba, ömrünün son kısmını Darende'de geçirmiştir. Darende'deki Hıdırlık mevkii, günümüzde Zaviye Mahallesi olarak adlandırılmakta olup, Tohma Irmağı'nın yanına halvethanesini kurmuştur. 1412 yılında Darende'de vefat etmiş, cenaze namazını halifesi Hacı Bayramı Veli kıldırmış ve defnedildiği yerde türbe haline getirilmiştir.
Somuncu Baba'nın mirası günümüzde de yaşatılmaktadır. Darende'deki Somuncu Baba Türbesi ve Külliyesi, binlerce ziyaretçi tarafından her yıl ziyaret edilmektedir. Somuncu Baba'nın hayatı, irşâdı ve manevi öğretileri, Anadolu'nun mistik atmosferine önemli bir katkı sağlamış ve günümüze kadar yaşatılmıştır.
