Busabah Medya’ya özel konuşan Bakırcılar Çarşısı esnafları hem mevcut konteyner alanındaki iş kaybını hem de yeni çarşıda üretime izin verilmemesinin mesleklerini yok olma noktasına getirdiğini belirterek yetkililere “imalata izin verilmeli” çağrısında bulundu.

Malatya’da deprem sonrası konteyner çarşıda ayakta kalmaya çalışan Bakırcılar Çarşısı esnafları, bugünlerde geleceğe dair büyük bir belirsizlik yaşıyor. Busabah Medya’ya özel konuşan Bakırcılar Çarşısı esnaflarından Abdulkadir Tekgül, yıllardır süren belirsizlik ve ekonomik sıkıntılar nedeniyle zor günler yaşadıklarını söyledi.

Tekgül, yeni yapılacak olan çarşıda sadece satışa izin verilmesinin üretim kültürünü tamamen ortadan kaldıracağını belirterek, “Üretim olmazsa bu çarşı da bu meslekler de ayakta kalamaz” ifadelerini kullandı.

Kadir bey sizi tanıyalım?

Ben Abdulkadir Tekin. Bakırcılar Çarşısı’nda 40 yıllık esnafım. Yaklaşık 2 buçuk yıldır da burada, konteyner çarşıda esnaflık yapmaya çalışıyoruz. Daha önce rahmetli babamızla birlikte Bakırcılar Çarşısı’nda dükkânlarımız vardı, ekmeğimizi oradan kazanıyorduk. Ancak depremle birlikte dükkânlarımız yıkıldı. Şimdi burada ticari hayatımızı sürdürmeye çalışıyoruz. Ama 2 buçuk yıldır değişen bir şey yok. Siftahsız kapattığımız günler oluyor. Yetkililerden arayan, soran yok. “Haliniz nedir, derdiniz nedir?” diye soran kimse yok. Bakırcılar Çarşısı’nın inşaatı hâlâ devam ediyor. Önce Kasım denildi, sonra Mart’a ertelendi, şimdi Mayıs deniyor. Ama o da net değil. Büyük ihtimalle taşınma Haziran-Temmuz’u bulacak.

Konteyner çarşıda son durum nedir?

Konteyner çarşıda yaklaşık 180 konteyner yapılmıştı. Ancak şu an yaklaşık 100 esnaf aktif olarak bulunuyor. Bunların da ancak 20 kadarı tam anlamıyla iş yapabiliyor. Özellikle demir doğramacılar, inşaatların yoğunluğu nedeniyle biraz iş bulabiliyor. Geri kalan esnaf ise çoğu zaman günlük kazancını bile çıkaramıyor. Yaklaşık 80-90 esnaf ise dükkânlarını kapatıp memleketin farklı yerlerine gitmek zorunda kaldı.

Yeni yapılan çarşıdan memnun musunuz?

Yeni çarşıda dükkânlar çok küçük. Eskiden 20-25 metrekare olan dükkânlarımızın üst katları ve bodrumları vardı. Şimdi ise 14-16 metrekarelik dükkânlar verilecek ve üst katlar bize verilmeyecek. Alt kısım otopark olmuş, üstler başka esnafa verilecek. Bu alanlara nasıl sığacağız, onu düşünüyoruz. Daha da önemlisi, yeni çarşıda üretime izin verilmeyecek. Çekiç sesi, ocak kurulumu, tamirat işleri yasak olacak. Yani Bakırcılar Çarşısı’nın ruhu ortadan kalkacak.

Eskiden hangi işler yapılıyordu, şimdi ne olacak?

Eskiden Bakırcılar Çarşısı’nda sıcak demirciler, balta, orak yapan ustalar, çaydanlık ve tencere tamircileri, bıçakçılar, kalaycılar, demir doğramacılar vardı. Hatta hayvan kellesi bile orada işlenirdi. Ama şimdi sadece satış yapılacak deniliyor. Tamirat, kaynak, bileme gibi işler yasaklanacak. Ben 10 yaşından beri bu işi yapıyorum, şimdi 60 yaşındayım. Bu yaştan sonra ne yapacağımı bilmiyorum.

Vatandaş bu hizmetleri nereden alacak?

Eskiden insanlar çarşıya gelir, bıçak biletir, çaydanlığını tamir ettirirdi. Şimdi bu hizmetler ortadan kalkacak. Herkes yeni ürün almak zorunda kalacak. Oysa herkesin buna gücü yetmez. Bir çaydanlık 2 bin lira olmuş. İnsanlar tamir ettirip kullanıyordu. Bu da artık mümkün olmayacak. Yeni çarşı AVM gibi yapılmış. Beton yapılar, küçük dükkânlar, dar yollar… O eski nostaljik hava tamamen kaybolmuş. Eskiden insanlar sadece gezmek için bile çarşıya gelirdi, mutlaka bir şey alırdı. Şimdi o kültür bitiyor.

Bakırcılar çarşısındaki kiracılar ne olacak?

Bakırcılar Çarşısı’nın yaklaşık yüzde 80’i kiracıydı. Ama yeni projede onlara dükkân verilmiyor. Şu an dışarıda kiralar çok yüksek. 15 bin liradan aşağı dükkân yok. Bu şartlarda esnafın ayakta kalması mümkün değil. Bakırcılar Çarşısı’nın eski hali artık yok. Üretim bitti, nostalji bitti. Biz de ne yapacağımızı bilmiyoruz. Bekliyoruz ama sonumuzun ne olacağını kestiremiyoruz.

SICAK DEMİR USTALARI DA YOK MU OLUYOR?

Sıcak demir ustası Recep Demirci, 10 yaşından bu yana sürdürdüğü sıcak demircilik mesleğinin artık “bir elin parmaklarını geçmeyecek sayıda usta” ile devam ettiğini ifade ederek, “Üretim olmazsa bu meslek biter” uyarısında bulundu. İşte demirci ustası Recep Demir ile yaptığımız röportajın detayları:

Kaç yıldır bu mesleği yapıyorsunuz?

Yaklaşık 35 yıldır bu mesleğin içindeyim. 10 yaşından beri sıcak demircilik yapıyorum. Bu meslek babalarımızdan, atalarımızdan bize kalan bir zanaat. Biz de devam ettirmeye çalışıyoruz ancak günümüzde artık eski kıymeti kalmadı. Esnaf olarak bile kendimize yer bulmakta zorlanıyoruz.

Burada yaşadığınız mağduriyetten biraz bahseder misiniz?

Buradaki en büyük sıkıntımız müşteri potansiyelinin çok zayıf olması. Bulunduğumuz yerin yeterince bilinirliği yok. Köylü kesim bizim burada olduğumuzu bilmiyor. Ayrıca yollarımız da uzun süredir kapalı. İnşaatlar başladıktan sonra bir yılı aşkın süredir ulaşım sorunu yaşıyoruz. Bu durum hem bizi hem de müşteriyi mağdur ediyor.

Yeni Bakırcılar Çarşısı’nda dükkanınız var mı? Memnun musunuz?

Evet, orada dükkanımız var. Dükkanların fiziki şartları açısından memnunuz. Ancak en büyük sorun, imalat yapılmasına izin verilmeyeceğinin söylenmesi. Zaten bu meslek yok olmaya yüz tutmuş durumda. Şu an Malatya’da sadece 5 demirci ve 5 kalaycı kaldı. Eğer bizler de yeni çarşıda yer alamazsak, oranın “Bakırcılar Çarşısı” olmasının bir anlamı kalmaz.

Yetkililerden beklentiniz nedir?

Yetkililerden bu duruma çözüm bulmalarını, bizlere yardımcı olmalarını ve mesleğimize sahip çıkmalarını istiyoruz. Artık bir avuç kadar kaldık. Sayımız bir elin parmaklarını geçmiyor. Sadece satışla bu iş yürümez. Satılan ürünlerin tamir edilmesi de gerekir. Bunun için de çarşı merkezinde üretim ve tamirat yapılabilecek alanlar olmalı.

Malatya’da üretim bitti mi sizce?

Evet, üretim büyük ölçüde bitti. Her yer satışa dönmüş durumda. Köyler, ilçeler, her taraf sadece satış üzerine kurulu. Bu şekilde devam ederse bizden sonra bu meslek tamamen yok olacak. Zaten gençler bu işi yapmak istemiyor. Yeni çarşıda da imalat yapma imkanı olmayınca mesleğin devam etmesi mümkün görünmüyor. Bu da bizim için büyük bir endişe kaynağı.