Malatya’nın tarihi derinliklerini yansıtan en önemli açık hava müzelerinden biri olan Darende Heyiketeği Mezarlığı, bugünlerde alarm veriyor. Niğde Üniversitesi’nden Dr. Öğretim Üyesi Ayşe Yolcu’nun drone destekli fotogrametri yöntemiyle yaptığı çalışmalar, bölgedeki kültürel mirasın ne kadar büyük bir tehdit altında olduğunu gözler önüne serdi.
TÜRKİYE’DE EŞİ BENZERİ YOK "SAÇ ÖRGÜLÜ" MEZAR TAŞLARI
Yapılan incelemelerde, Heyiketeği Mezarlığı’nı diğerlerinden ayıran çarpıcı bir detay ortaya çıktı. Mezarlıkta yer alan 724 mezar taşının büyük bir çoğunluğu kadınlara ait. Üstelik bu taşlar, bölgeye özgü saç örgü motifleri ve alışılagelmişin dışındaki başlık tipleriyle tam bir kültürel hazine niteliğinde. Ancak bu eşsiz motifler, hem doğanın hem de insan müdahalesinin kurbanı oluyor.
TAHRİBATIN BOYUTU KORKUTUCU "YERİNDE YELLER ESİYOR"
47 hektarlık devasa bir alanda yürütülen saha çalışmalarında acı bir gerçekle karşılaşıldı. Dr. Yolcu, kısa süre önce fotoğrafladıkları bazı taşların, sadece birkaç ay sonra yerinde olmadığını tespit ettiklerini açıkladı.
Tahribatın ana nedenleri ise şöyle sıralanıyor:
- Yanlış Malzeme Seçimi: Mermer yerine kolay aşınan yerel taşların kullanılması.
- İnsan Müdahalesi: Yeni definler sırasında tarihi taşların sökülmesi veya yer değiştirilmesi.
- Yapılaşma: Mezarlık içinden geçen yollar, kontrolsüz ağaçlandırma ve çeşme çalışmaları.
UZMANLARDAN ÇAĞRI "DEFİN YASAĞI GETİRİLMELİ"
Mezarlığın sit alanı statüsünde olmasına rağmen hala defin işlemlerine açık olması, tarihi dokuyu her geçen gün biraz daha bozuyor. Dr. Ayşe Yolcu, bu kültürel katliamı durdurmak için yetkililere şu somut adımların atılması gerektiğini vurguladı:
- Alan acilen tam koruma altına alınmalı.
- Yeni defin işlemleri tamamen durdurulmalı.
- Tüm mezar taşları dijital ortamda kayıt altına alınarak envanter çıkarılmalı.
Eğer gerekli önlemler alınmazsa, Malatya’nın bu sessiz tanıkları ve bölge tarihine ışık tutan "saç örgülü" taşlar sonsuza dek sessizliğe gömülecek.
