Bilim insanları Ay’ın maria olarak bilinen karanlık bazalt düzlüklerinde 2 bin 634 fay segmenti tespit etti. Araştırma, Ay’ın hâlâ küçüldüğünü ve sismik açıdan aktif olabileceğini gösteriyor.
Ay’ın yüzeyinin jeolojik olarak büyük ölçüde sakin olduğu düşünülüyordu. Ancak yeni bir araştırma, durumun sanılandan çok farklı olabileceğini ortaya koydu. Bilim insanları, Ay’ın maria olarak bilinen karanlık bazalt düzlüklerinde ilk küresel fay sırtı haritasını çıkararak bu bölgelerdeki tektonik hareketliliğin tahmin edilenden çok daha yaygın olduğunu belirledi.
Çalışmaya göre bazı fay sırtları jeolojik açıdan oldukça genç. Araştırmacılar, bu yapıların yalnızca birkaç on milyon yıl öncesine dayandığını saptadı. Bu bulgu, yaklaşık 4,5 milyar yaşındaki Ay’ın hâlâ soğumaya ve küçülmeye devam ettiğini gösteriyor. Uzmanlar bu süreci, kurumakta olan bir elmanın yüzeyinin buruşmasına benzetiyor.
Araştırmada, Smithsonian Institution bünyesinden jeolog Cole Nypaver, Apollo döneminden bu yana Ay’ın yüksek bölgelerinde fay hatlarının bilindiğini ancak maria düzlüklerinde bu kadar yaygın yapının ilk kez belgelendiğini ifade etti.
Bilim insanları, verileri NASA’nın Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) aracından elde edilen yüksek çözünürlüklü görüntülerle analiz etti. İnceleme sonucunda daha önce kayda geçmemiş bin 114 yeni fay segmenti tespit edildi. Böylece Ay genelindeki toplam segment sayısı 2 bin 634’e ulaştı.
Fayların yaşını belirlemek için çevredeki krater yoğunluğunu inceleyen ekip, sırtların yaklaşık 310 milyon ile 50 milyon yıl önce oluştuğunu belirledi. En genç fayın yaklaşık 52 milyon yaşında olduğu tespit edildi. Bu durum, Ay’ın hem yüksek bölgelerinde hem de maria düzlüklerinde benzer küresel streslerin etkili olduğunu gösteriyor.
Jeolog Tom Watters’a göre bu keşif, dinamik ve küçülen bir Ay tablosunu tamamlıyor. Özellikle sığ Ay depremlerinin, gelecekte kurulması planlanan insanlı üsler ve altyapılar için ciddi risk oluşturabileceği vurgulanıyor.
Uzmanlar, karanlık bazalt düzlüklerinin uzun vadeli Ay görevleri için öncelikli hedef olmaya devam ettiğini, ancak artık bu bölgelerin jeolojik olarak tamamen sessiz kabul edilemeyeceğini belirtiyor. Bu bulgular, Ay’ın iç yapısı, termal geçmişi ve olası sismik tehlikeleri hakkında küresel ölçekte yeni bir bakış açısı sunuyor.
