Dünya markası kayısısıyla adından söz ettiren Malatya tarımında alarm zilleri bu kez resmi istatistikler ve bilimsel araştırmalarla çalıyor. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı eski Müsteşarı Prof. Dr. Mustafa Öztürk’ün paylaştığı Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre, 2024 yılında Türkiye genelinde toplam 17,8 milyon kilogram/litre aktif madde pestisit tüketildi. Bu ürkütücü tabloda Malatya, Doğu Anadolu Bölgesi’nden ilk 10’a giren tek şehir olmakla kalmadı, Türkiye genelinde 5. sıraya yerleşerek tehlikenin boyutunu gözler önüne serdi.
Malatya Turgut Özal Üniversitesi Ziraat Fakültesi akademisyenleri Ömer Faruk Baştuğ ve Mehmet Karacaoğlu tarafından hazırlanan ve AGROZAL dergisinde yayımlanan bilimsel çalışma, kentteki tarımsal kimyasal kullanımının ulaştığı seviyeyi detaylarıyla ortaya koyuyor.
Doğu Anadolu'daki Kullanımın Yüzde 81'i Malatya’da
TÜİK, Tarım ve Orman Bakanlığı ve FAO verilerinin incelendiği araştırmaya göre Malatya, Doğu Anadolu Bölgesi’ndeki toplam pestisit kullanımının yüzde 81’ini tek başına gerçekleştiriyor. Kent, 2016-2024 yılları arasında Türkiye’de il bazında en çok pestisit kullanan ilk 10 şehir arasındaki yerini korurken, 2022 ve 2024 yıllarında en çok tüketim yapılan ilk 5 il arasına yükseldi.
Dünya ve Türkiye Ortalamasını 4'e Katladı
Resmi verilere göre Malatya’da 2016 yılında 1.728 ton olan toplam pestisit tüketimi, 2024 yılında yüzde 39 artışla 2.402 tona ulaştı. Aynı dönemde tarım alanları yüzde 6,33 oranında daralarak 268 bin 478 hektara gerilemesine rağmen, birim alana düşen kimyasal miktarı yüzde 48 artarak hektar başına 8,94 kg seviyesine çıktı.
Bu rakam;
Dünya ortalamasının (2,26 kg/ha) yaklaşık 4 katına,
Türkiye ortalamasının (2,4 kg/ha) yaklaşık 4 katına işaret ediyor.
Aslan Payı Kayısıyı Korumak İçin Kullanılan Fungusitlerde
İldeki baskın ürün olan kayısı yetiştiriciliği, kimyasal kullanım türünü de doğrudan belirliyor. Malatya'da mantar hastalıklarına karşı kullanılan fungusitler, toplam tüketimin yüzde 83,51’ini (2.006 ton) oluşturuyor.
2024 verilerine göre kentte birim alana düşen fungusit tüketimi 7,47 kg/ha olarak kaydedildi. Bu miktar, Türkiye ortalamasının (0,76 kg/ha) yaklaşık 10 katı bir tüketime denk geliyor.
İnsektisit Tüketiminde Yüzde 593'lük Rekor Artış
Zararlı böceklere karşı kullanılan insektisit grubunda ise 8 yıllık süreçte benzeri görülmemiş bir tırmanış yaşandı. 2016 yılında 47 ton olan kullanım, 2024 yılına gelindiğinde yüzde 593,62 oranında artarak 279 tona ulaştı. Malatya'da birim alana düşen insektisit miktarı (1,04 kg/ha), Türkiye ortalamasının (0,56 kg/ha) yüzde 85,71 üzerine çıktı.
Uzmanlardan Entegre Mücadele (IPM) Uyarısı
Tarım alanları daralırken kimyasal kullanımının hızla artması, toprağın ve ürünlerin sürdürülebilirliği açısından büyük risk oluşturuyor. Akademisyenler, sadece kimyasal mücadeleye dayanmanın çevresel dengeleri bozacağını belirterek, doğa dostu Entegre Zararlı Yönetimi (IPM) ve sürdürülebilir tarım tekniklerinin zaman kaybetmeden yaygınlaştırılması gerektiğini vurguluyor.
