AHİ EVRAN, Anadolu Ahi Teşkilatı’nın kurucusu ve dericilerin piridir. Onun 25’e yakın Farsça eseri bulunmaktadır.
AHİ EVRAN, Anadolu Ahi Teşkilatı’nın kurucusu ve dericilerin piridir. Onun 25’e yakın Farsça eseri bulunmaktadır.
- GIYASETTİN KEYHÜSREV zamanında Saadettin KÖPEK olayı ve BABA İSHAK isyanı ile ilgili olarak 5 sene tutuklanmıştır.
ŞEMS-İ TEBRİZİ’nin öldürülmesi olayında rol aldığı söylenir. ŞEMS’in öldürülmesinden sonra MEVLANA’nın oğlu ALAADDİN ÇELEBİ ile birlikte KIRŞEHİR’e gidip yerleşmiştir.
AHİ EVRAN, şeyh kızı FATMA BACI (Hanım ana) ile evlenmiş, BACI sonraları Anadolu Bacıları Teşkilatı’nı kurmuştur.
AHİ EVRAN, Moğolların desteklediği IV. RÜKNETTİN KILIÇASLAN yönetimine isyan etmiş, Moğol asıllı ve MEVLANa’nın müridi NURETTİN CACA tarafından isyan bastırılmış; AHİ EVRAN, ALAADDİN ÇELEBİ ve yakalananlar 1261 yılında kılıçtan geçirilmişlerdi.
Burada dikkat edilecek konu, AHİ EVRAN’ın öldürülmesiyle, Anadolu kültür tarihine, bilimsel ve akılcı düşünceye bir darbe yapıldığıdır.
AHİ EVRAN Anadolu’ya geldiğinde, felsefe ve bilimin korunduğu ve destek gördüğü bir ortam vardı. Tahta ikinci kez geçen I. GIYASETTİN KEYHÜSREV felsefeye meraklı, şiirden hoşlanan ve İBN-İ SİNA’ya hayran bir kişiydi. Oğlu I. ALAADDİN KEYKUBAT, AHİ EVRAN’a İBN-İ SİNA’nın bir eserini tercüme ettirmişti.
“AHİ EVRAN, insanların kurtuluşa ermeleri ve ebedi saadete kavuşmaları için iki yol bulunduğunu, bunlardan birisinin Peygamberlerin Yolu (İman Yolu), diğeri akıl yolu ve filozofların belirttiği yoldur. Akıl gücü ile kurtuluşa eren ve istikameti bulanların başında İBN-İ SİNA’yı görmekte ve onu bu yolun en büyük ve en üstün insanı saymaktadır. Ancak bu yolun tehlikeleri bulunduğu, akli delileri yanlış kullanma ve akıl gücünün yeterli olmaması gibi sebeplerden dolayı herkesin bu yolda başarılı olamayacağını ve sapıtabileceğini, bu yüzden Peygamberlere uymanın zaruri olduğuna inanır. Bilindiği gibi, MEVLANA akla ve akılcılığa şiddetle karşıdır (Mikail BAYRAM)”.
MEVLANA, AHİ EVRAN’a şöyle demektedir;
Hazreti MUSA’ya gitmek istiyorsan İBN-İ SİNA karşısında eğilme,
Gönlünü MUHAMMEDİN sözüne bağla, ey ALİ’nin oğlu EBU ALİ’ye uyman ne kadar sürecek,
Yolunu gösterecek akıl gücüne sahip değilsen Hz. MUHAMMED, İBN-İ SİNA’dan daha iyidir.
AHİ EVRAN’ın SADRETTİN KONEVİ ile mektuplaşması önemlidir. Mektuplar yoluyla birbirleri ile münakaşa ederler. SADRETTİN KONEVİ genelde soran konumundadır. AHİ AVRAN verdiği cevaplarla İBN-İ SİNA’yı savunmakta ve onun görüşlerini açıklamaktadır.
AHİ EVRAN, ŞEHRİSTANİ’nin şiirlerinde insaf ölçülerinin dışına çıktığını ve haksız tenkitlerde bulunduğunu söyler. AHİ EVRAN, ŞEHRİSTANİ ile ilgili yazmış olduğu eserinde İBN-İ SİNA’yı över ve ŞEHRİSTANİ’yi garezkarlıkla ve yanlış anlamayla itham eder.
AHİ EVRAN, İBN-İ SİNA’ya hayrandı ve onun düşüncelerini benimsemişti. O, Anadolu kültür ortamında yetişen en büyük İBN-İ SİNA takipçisidir.
