Peki, bir dönem Malatya’nın en önemli ilçelerinden biri olan Kâhta, nasıl Adıyaman’a bağlandı? Mezopotamya’nın kapısındaki bu kadim toprakların Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan köklü tarihini, coğrafi güzelliklerini ve saklı kalmış kültürel mirasını sizler için derledik.
Krallıklardan Sancaklara: Kâhta’nın Tarihteki Yolculuğu
Kâhta, Mezopotamya’ya yakınlığı nedeniyle M.Ö. VII. yüzyılda Asur, VI. yüzyılda Pers, IV. yüzyılda ise Makedon ve Seleukos egemenliğinde kaldı. M.Ö. I. yüzyılda Kommagene Kralı Arsames tarafından temelleri atılan bölge, doğu ile batı kültürünün sentezi haline geldi. M.S. 72’de Romalıların eline geçen bu kadim topraklar, ilerleyen yüzyıllarda Selçuklu, Babil, Moğol, Memlük ve Dulkadiroğulları hakimiyetini yaşadı.
1516 yılında Yavuz Sultan Selim döneminde Osmanlı topraklarına katılan Kâhta 1531 yılında ilk kez Malatya’ya bağlandı.
1349 (1849) ve sonrasındaki idari düzenlemelerle Hısn-ı Mansur (Adıyaman) ile Malatya arasında birkaç kez idari idaresi değişti.
1859 yılında Malatya sancak olunca Kâhta tekrar Malatya’ya bağlandı ve Osmanlı'nın yıkılışına kadar bu statüsünü korudu.
Malatya’dan Adıyaman’a Uzanan İdari Değişim
Cumhuriyet Dönemi'nin ilk yıllarında da Malatya’nın en köklü ilçelerinden biri olarak yapılandırılan Kâhta, zamanla eski yerleşim yerinin 26 kilometre güneyindeki bugünkü ova bölgesine taşındı.
Ancak tarihler 1954 yılını gösterdiğinde bölge idari haritasında tarihi bir kırılma yaşandı. Adıyaman’ın il statüsü kazanmasıyla birlikte Kâhta, tam 72 yıl önce Malatya’dan ayrılarak Adıyaman’a bağlandı.
Coğrafyası ve İklimi: Atatürk Barajı İle Değişen Kader
Kuzeyinde 2000 metreyi aşan sıra dağlar, güneyinde ise verimli ovalarla çevrili olan Kâhta, 1490 kilometrekarelik geniş bir yüzölçümüne sahip. İlçe merkezinin denizden yüksekliği 750 metre olup güney ve doğu sınırını Atatürk Baraj Gölü çiziyor.
Kâhta İsmi Nereden Geliyor?
Kâhta adının kökeni hakkında iki güçlü tarihi anlatı bulunuyor:
Pers dilinde "Dağın Eteği" anlamına gelen bu kelime, eski ilçe merkezinin Nemrut Dağı eteklerinde (Eski Kâhta) yer almasından kaynaklanıyor.
Orta Asya’da Ötüken ve Karakurum yakınlarında "Kahta" isimli kadim bir kentin bulunması, ismin Türk kökenli bir geçmişe de dayandabileceğini gösteriyor.
Açık Hava Müzesi: Gezilecek Tarihi ve Turistik Yerler
Dünya kültür mirası açısından paha biçilmez değerlere sahip olan Kâhta, açık hava müzesini andıran bir turizm merkezi:
Nemrut Dağı (Antiochos Anıt Mezarı): 2206 metre yükseklikte dev tanrı heykelleri arasında dünyadaki en büyüleyici güneş doğuşu ve batışının izlendiği simge mekân.
Cendere Köprüsü: Roma İmparatorluğu döneminden günümüze kadar sapasağlam ulaşan mimari harikası.
Arsameia ve Eski Kâhta Kalesi (Yeni Kale): Kommagene Krallığı'nın idari merkezleri ve görkemli kale yapıları.
Karakuş Tümülüsü: Kommagene kraliyet ailesi kadınları için yaptırılan anıt mezar.
Diğer Eserler: Şeytan Köprüsü, Kıran Köprüsü, Han Yeri ve Yassıkaya Ören Yeri bölgenin diğer saklı kalmış tarihi hazinelerindendir.
Tarihi İlçe 72 Yıl Önce Malatya’dan Ayrıldı
İşte bu zengin geçmişi, büyüleyici doğal yapısı ve dünya mirası kabul edilen eserleriyle medeniyetlerin buluşma noktası olan Kâhta; Malatya’nın unutulmaz bir parçasıyken 72 yıl önce alınan tarihi bir kararla Adıyaman’a bağlandı. Haritalardaki sınırları değişmiş olsa da bağrında taşıdığı bu köklü miras, bölgenin ortak tarihi ve kültürel zenginliği olarak yaşamaya devam ediyor.
