Malatya’nın en önemli tarımsal ürünü olan kayısıyla ilgili ciddi riskler, tehditler ve yapısal sorunlar gündemde. BİLSAM tarafından hazırlanan “Malatya Kayısısı Gelecek Stratejileri: Riskler, Tehditler, Fırsatlar” başlıklı rapor, sektör için alarm niteliğinde değerlendirmeler içeriyor.
BİLSAM Basın Ofisi’nden yapılan açıklamada, dünya kayısı sektöründe kartların yeniden dağıtıldığı, yeni üretici ülkelerin hızla öne çıktığı ve Türkiye ile Malatya’nın dünya kuru kayısı üretimindeki payının giderek azaldığı vurgulandı.
DON RİSKİ ÜRETİMİ KIRILGAN HALE GETİRDİ
Raporda, Malatya kayısı tarımının son yıllarda ilkbahar geç donları nedeniyle büyük zarar gördüğüne dikkat çekildi.
2004, 2010, 2014, 2020 ve 2025 yıllarında yaşanan şiddetli don olaylarının, üretimin ne kadar kırılgan bir zeminde yapıldığını açıkça ortaya koyduğu ifade edildi.
Don kaynaklı rekolte kayıplarının ardından yaşanan aşırı arz ve fiyat dalgalanmalarının, üretimde planlamayı neredeyse imkânsız hale getirdiği belirtildi. Bu durumun her geçen yıl daha fazla üreticiyi kayısı tarımından uzaklaştırdığına işaret edildi.
Açıklamada, son 60 yılda her on yılda bir yüzde 100–200 artış gösteren kayısı üretiminin, son 15 yıldır yerinde saydığı vurgulandı.
"TEK BAŞINA MÜCADELE MÜMKÜN DEĞİL"
Raporda, mevcut sorunların hiçbir kişi ya da kurum tarafından tek başına çözülemeyeceği belirtilerek, tüm paydaşların dahil olduğu topyekûn bir mücadele ve yol haritasına ihtiyaç olduğu ifade edildi.
Bu ihtiyaca cevap vermek amacıyla hazırlanan Malatya Kayısısı Gelecek Stratejileri Raporu’nun, 14 kişilik bir yazar kadrosu ve kayısıyla ilgili tüm kurumların katkısıyla oluşturulduğu aktarıldı.
2035 PERSPEKTİFİYLE 5 STRATEJİK AMAÇ
Raporda, 2035 perspektifinde sektörü yeniden ayağa kaldırmayı hedefleyen 5 ana stratejik amaç şöyle sıralandı:
• Don riskini yönetilebilir bir üretim parametresine dönüştürmek
• Arz ve gelir istikrarını sağlamak
• Kalite, tat indeksi ve katma değer odaklı üretime geçmek
• Kurumsal kapasite ve koordinasyonu güçlendirmek
• Malatya kayısısının küresel rekabet gücünü ve marka değerini korumak
Bu amaçlar doğrultusunda 26 stratejik hedef ve 16 somut eylem belirlendiği bildirildi.
"BU İHTİYAÇ ERTELENEMEZ"
BİLSAM açıklamasında raporun, karar vericilere açık bir çağrı niteliği taşıdığı vurgulanarak şu ifadelere yer verildi:
“Malatya Kayısısının mevcut üretim ve yönetim modeli bu koşullar altında sürdürülebilir değildir. Sektörün bilim temelli, iklim duyarlı ve katma değer odaklı bir stratejik dönüşüme ihtiyacı vardır. Bu ihtiyaç ertelenemez.”
Raporda ayrıca, bu dönüşümü erteleyenlerin tarih, toplum ve vicdan karşısında sorumlu olacağı uyarısı yapıldı.
BİLSAM, 20’nci araştırma raporunu kamuoyuyla paylaşmanın mutluluğunu yaşadıklarını belirterek, katkı sunan tüm kişi ve kurumlara teşekkür etti.
