Türkiye’de kalp-damar hastalıklarının tüm ölümlerin yaklaşık yüzde 40’ını oluşturduğunu vurgulayan Büyük Anadolu Samsun Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Oğuzhan Yücel, düşük HDL düzeyleri, yüksek LDL kolesterol, hareketsiz yaşam ve sağlıksız beslenmenin en önemli risk faktörleri arasında yer aldığını ifade etti.
HDL DAMARLARIN “SÜPÜRGESİ”
Kolesterolün vücut için hayati bir madde olduğunu belirten Yücel, hormon üretiminden D vitamini sentezine kadar birçok önemli görevi bulunduğunu söyledi. Kolesterolün kanda serbest dolaşamadığını ve “lipoprotein” adı verilen taşıyıcı yapılarla taşındığını aktaran Yücel, LDL’nin damar duvarlarında birikerek damar sertliğine yol açtığını, HDL’nin ise bu birikimleri toplayarak karaciğere geri götürdüğünü ifade etti.
“Tıpta buna ters kolesterol taşınımı diyoruz” diyen Yücel, “LDL ateşi yakan kibrit, HDL ise yangın söndürme ekibidir” ifadelerini kullandı.
SADECE TAŞIMIYOR, KORUYOR
HDL’nin yalnızca kolesterol taşımadığını belirten Yücel, damar iç yüzeyindeki iltihabı azalttığını, kanın pıhtılaşma eğilimini dengelediğini ve LDL’nin oksitlenmesini önleyerek damar sertliğinin ilerlemesini yavaşlattığını kaydetti. HDL düşüklüğünün genellikle belirti vermediğine dikkat çekti.
HANGİ DEĞERLER RİSKLİ?
Yücel, erkeklerde 40 mg/dL’nin, kadınlarda ise 50 mg/dL’nin altındaki HDL seviyelerinin riskli kabul edildiğini söyledi. 40–59 mg/dL aralığının normal, 60 mg/dL ve üzerinin ise koruyucu düzey olarak değerlendirildiğini belirtti.
20 yaşından itibaren en az 5 yılda bir lipid profili testi yapılmasını öneren Yücel, 40 yaş üstü, ailesinde erken yaşta kalp hastalığı öyküsü bulunanlar ile diyabet, hipertansiyon veya obezitesi olan kişilerin yılda en az bir kez test yaptırması gerektiğini vurguladı.
HDL NASIL YÜKSELTİLİR?
Haftada en az 150 dakika orta şiddette aerobik egzersiz yapılmasını öneren Yücel, tempolu yürüyüş, bisiklet ve yüzmenin HDL’yi yüzde 5-10 oranında artırabildiğini söyledi.
Beslenmede zeytinyağı, avokado, ceviz, badem ve omega-3 açısından zengin somon, uskumru ve sardalya gibi balıkların HDL’yi desteklediğini belirten Yücel, trans yağlardan ve aşırı doymuş yağlardan uzak durulması gerektiğini ifade etti.
Mercimek, nohut, kuru fasulye, yulaf, sebze ve meyvelerin çözünür lif içerikleri sayesinde kolesterol emilimini azalttığını kaydetti.
SİGARA VE STRES UYARISI
Sigaranın HDL’yi doğrudan düşürdüğünü belirten Yücel, sigarayı bırakan kişilerde HDL seviyesinin birkaç hafta içinde yükselmeye başladığını söyledi. Kilo kaybının da HDL artışını desteklediğini ifade eden Yücel, her 3 kilogramlık kilo kaybının HDL’de yaklaşık 1 mg/dL artış sağlayabildiğini aktardı.
Kronik stresin de kolesterol profilini olumsuz etkileyebileceğini belirten Yücel, meditasyon, nefes egzersizleri ve düzenli uykunun kalp sağlığı açısından önemli olduğunu dile getirdi.
YANLIŞ BİLİNENLER
Yüksek HDL’nin kalp krizi riskini tamamen ortadan kaldırmadığını belirten Yücel, kalp sağlığının bütünsel bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini söyledi. Güncel bilimsel verilerin, sağlıklı bireylerde günde 1-2 yumurta tüketiminin kolesterol dengesini olumsuz etkilemediğini gösterdiğini ifade etti.
HDL’nin ilaçla yükseltilebildiğini ancak yaşam tarzı değişikliklerinin en güçlü koruyucu etkiyi sağladığını vurgulayan Yücel,
“Sağlıklı yaşam değişiklikleri, hiçbir ilaçla elde edemeyeceğiniz kadar geniş bir koruma ağı örer”
dedi.
