Kanser ve teknolojinin ilerlemesiyle birlikte kanser tedavisinde geliştirilen yeni yöntemlere ilişkin değerlendirmelerde bulunan Memorial Antalya Hastanesi Onkoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Ali Murat Tatlı, kanser aşıları alanında yaşanan gelişmelerin tedavide yeni bir dönemin kapısını araladığını ifade etti.
Prof. Dr. Tatlı, 2022 yılından itibaren yapılan istatistiklere göre dünyada her yıl yaklaşık 20 milyon yeni kanser vakası görüldüğünü belirterek,
“Bu vakaların yaklaşık yarısında maalesef ölüm oranlarıyla karşılaşıyoruz”
dedi.
Türkiye’de ise yıllık yaklaşık 240 bin yeni kanser vakası görüldüğünü aktaran Tatlı, bu vakaların yaklaşık 130 bininde ölüm gerçekleştiğini, son 5 yılda ise ülkede yaklaşık 700 bine yakın birikmiş hasta popülasyonu oluştuğunu vurguladı.
EN SIK GÖRÜLEN KANSER TÜRLERİ
Dünya genelinde erkeklerde en sık görülen kanser türünün akciğer kanseri olduğunu, kadınlarda ise meme kanserinin öne çıktığını belirten Tatlı, Türkiye’ye ilişkin şu bilgileri paylaştı:
“Türkiye’de erkeklerde en sık akciğer kanseri görülüyor, ikinci sırada prostat, üçüncü sırada kolorektal kanser yer alıyor. Kadınlarda ise en sık meme kanseri, ardından tiroid ve kolorektal kanser geliyor. Ancak her iki cinsi birlikte değerlendirdiğimizde en sık görülen ve ölüm oranı en yüksek tümör hâlâ akciğer kanseri.”
KANSER TEDAVİSİNDE YENİ DÖNEM: AŞILAR
Kanser tedavisinde moleküler testler, akıllı ilaçlar ve immünoterapiyle birlikte yeni bir döneme girildiğini ifade eden Prof. Dr. Tatlı,
“Bir dönem hedeflenemez dediğimiz bazı mutasyonlar, teknolojinin ve bilimin hızla ilerlemesiyle artık hedeflenebilir hale geldi. Son yıllarda ise yeni bir çığır açılıyor, o da kanser aşıları”
dedi.
Kanser aşılarının toplumda sıkça yanlış anlaşıldığını vurgulayan Tatlı, HPV aşısının koruyucu bir aşı olduğunu, aktif kanser tedavisine yönelik kişiye özel aşıların ise farklı bir alanı kapsadığını söyledi.
KİŞİYE ÖZEL KANSER AŞILARI
Kanserin hücrelerin genetik yapısında meydana gelen mutasyonlarla ortaya çıktığını belirten Tatlı, bu hücrelerin normal dokulardan farklı antijenler taşıdığını ifade etti. Tatlı,
“Bu antijenler bağışıklık sistemimizdeki T lenfositler tarafından düşman olarak tanınır. Ancak bağışıklık sistemi baskılandığında tümör bağışıklıktan kaçar. Kanser aşılarıyla immünoterapinin yetersiz kaldığı noktaları tamamlamayı hedefliyoruz”
dedi.
Yapay zekâ destekli yöntemlerle kişiye özgü antijenlerin tespit edilebildiğini aktaran Tatlı, bu aşıların çoğunlukla immünoterapiyle birlikte kullanıldığını ve hem ileri evre hastalıkta hem de ameliyat sonrası koruyucu dönemde uygulanabildiğini söyledi.
“ERKEN FAZ ÇALIŞMALAR UMUT VERİYOR”
Lynch sendromu gibi yüksek riskli durumlara yönelik yürütülen çalışmalara da değinen Prof. Dr. Tatlı, kolorektal kanser riskini azaltmaya yönelik aşı çalışmalarında önemli sonuçlar elde edildiğini belirtti.
Tatlı,
“Bu aşılar henüz rutin klinik kullanıma girecek aşamada değil. Faz 1 ve faz 2 çalışmaları devam ediyor. Ancak erken faz çalışmalarda, daha önce immünoterapiden fayda görmeyen hastalarda bile bağışıklık sisteminin güçlü şekilde aktive edilebildiğini görüyoruz”
diye konuştu.
“HER HASTA İÇİN ÖZEL AŞI SEÇENEĞİ GÜNDEME GELEBİLİR”
Kanserde henüz yüzde yüz bir çözümden söz edilemeyeceğini ifade eden Tatlı,
“Her kanser tipi ve her hasta için özel bir aşı seçeneği ortaya çıkacak gibi görünüyor. İlk çalışmalarda her hastaya özel bir aşı platformu oluşturulabildiğini görüyoruz. Bugün maliyetli ve zor olsa da genetik analizlerin yaygınlaşmasıyla bu süreç giderek kolaylaşıyor”
dedi.
KANSERDEN KORUNMANIN TEMEL YÖNTEMLERİ
Kanserden korunmada yaşam tarzının büyük önem taşıdığını vurgulayan Prof. Dr. Tatlı,
“Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durmak, obeziteyle mücadele etmek, düzenli fiziksel aktivite yapmak, sağlıklı beslenmek ve yeterli uyku çok önemli. Alkol tüketimi, ağız hijyeni, bağırsak mikrobiyotası ve stres yönetimi de kanser riskini etkileyen faktörler arasında”
ifadelerini kullandı.
Tatlı, yaşam tarzının dengeli hale getirilmesinin kanserden korunmada önemli rol oynadığını belirterek açıklamalarını tamamladı.
