6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremlerin tarımsal üretimdeki yıkıcı etkisi, Akçadağ ilçesi özelinde yapılan bilimsel bir çalışmayla gözler önüne serildi. Malatya Turgut Özal Üniversitesi’nden Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Aslan ve Kayısı Araştırma Enstitüsü’nden İhsan Akgül tarafından yürütülen "Sosyo-Ekonomik Analiz" çalışması, üreticinin sadece evini değil, geçim kaynağını da büyük oranda kaybettiğini kanıtladı.
ÜRETİCİNİN YÜZDE 87’Sİ MAĞDUR
Akçadağ’daki 90 farklı işletme ile yüz yüze görüşülerek hazırlanan raporun en çarpıcı verisi, depremin kuru kayısı üretimi üzerindeki etkisi oldu. Araştırmaya katılan her 100 üreticiden 87’si deprem nedeniyle üretim kaybı yaşadığını ifade etti. Normal yıllara oranla yaşanan yüzde 18.52’lik üretim kaybı, bölge ekonomisi için ciddi bir alarm niteliği taşıyor.
ÜRETİM NEDEN DÜŞTÜ?
Çalışma, kaybın sadece sarsıntıdan değil, deprem sonrası oluşan zincirleme sorunlardan kaynaklandığını ortaya koydu. Üretimin düşmesindeki temel nedenler şu şekilde sıralandı:
Deprem şoku ve fiziksel imkansızlıklar nedeniyle ilkbahar bakımları yapılamadı. Gübre ve ilaç gibi temel girdilere ulaşılamazken, hasat döneminde çalıştırılacak geçici işçi bulunamadı. Sulama kanalları ve altyapı sistemlerindeki bozulmalar üretim sürecini sekteye uğrattı.
Raporda Akçadağlı kayısı üreticisinin ekonomik verilerine de yer verildi. Ortalama dekara net kar 9 bin 478 TL olarak hesaplanırken, artan maliyetler ve üretimdeki düşüşün nispi karı sınırda tuttuğu görüldü. Araştırmacılar, FAO’nun küresel raporlarıyla paralellik kurarak, düşük gelirli üreticilerin afetlerden sonra kalıcı ekonomik hasar alma riskine dikkat çekti.
ÇÖZÜM REÇETESİ NEDİR?
Bilimsel çalışma, sadece maddi desteğin yeterli olmayacağını, üretimin sürdürülebilirliği için uzun vadeli dayanıklılık politikalarına ihtiyaç olduğunu vurguladı. Sulama ve üretim altyapısı afetlere dayanıklı hale getirilmeli. Üreticiye yönelik sıfır veya düşük faizli özel kredi paketleri hayata geçirilmeli. Sadece ekonomik değil, üretici ailelere yönelik psikososyal destekler üretim kararlarını olumlu yönde etkileyecektir.
