Malatya’yı bu yıl hem kayısı hem don hem de güneş yaktı. Yanan sadece meyveler olmadı. Malatya’ da kayısı demek bir ailenin ekonomisi, yıllık geliri, binlerce çiftçinin yıllık emeği demek.
Yaz mevsiminin geç gelmesiyle beraber Malatya’nın o meşhur sıcak hava dalgası etkisini göstermeye başladı. Meteoroloji 40 dereceleri geçtiğini ifade ederken, kayısı bahçelerinde termometreler 45’lere kadar yükseldiği görüldü. Sıcaklıklardan kaçan insanlar gölgeliklere sığınırken, kayısılarda sıcaklıktan kaçacak yer aradı ama kaçamadı.
KAYISI SADECE BİR MEYVE DEĞİL MALATYA’NIN GEÇİM KAYNAĞI
Malatya deyince ilk akla gelen kayısıdır. Çünkü Malatya’da kayısı meyveden fazlası. Bu şehir için kayısı banka gibidir. Düzenli olarak her yıl temmuz ayında kayısı toplanır, kurutulur, ihracatçılar gelir fiyatı açıklanır ve çiftçi gelirine bakar.
BU YIL İSE ÇİFTÇİ CÜZDANINA BAKAMADI… ÇÜNKÜ ÜRÜN YOK.
Ziraat odalarını açıklamalarına göre bazı bölgelerde yüzde 60 rekolte kaybı yaşandı. Birçok mahallerde çiftçi “hiç ürün alamadım” diyor. Don olayı meyveyi dalda vurdu, kuruttu yaktı bıraktı. Açıkçası don vurdu, güneş yaktı kavurdu, kayısı buna dayanamadı.
MALATYA İÇİN KAYISI NE İFADE EDİYOR? BİRDE BUNA BAKALIM
Bir örnek vereyim sizlere; Malatya ihracatının yüzde 70’inden fazlası kuru kayısıdan geliyor. 2023 bu oran yaklaşık 500 milyon dolar civarıydı. Birçok çiftçi, işçi, tüccar ve ihracatçı aile geçimini bu üründen sağlıyor.
Bu yıl gelirler yarıya inecek, Kayısı Malatya’da bir zincirin büyük halkası. Çiftçi kazanamadı esnaf da kazanmayacak. Kayısıdan gelir elde edemeyen çiftçi bu yıl araçlarına mazot, çocuklarına harçlık, ev ihtiyaçlarını karşılayamayacak. Böyle zincir halkası parçalandı.
ETKİLER SADECE KÖYLERDE DEĞİL
Kayısı olayı sadece köylerde değil Malatya’nın tamamını vurdu. Kayısıdan para kazanan çiftçi şehir merkezine gider, alışveriş yapar, beyaz eşyasını alır, mobilya değiştirir, yatırım olarak altınını alır. Ama şimdi hiçbirini yapamayacak. Esnaf da durgun, marketçide, kuyumcuda. Şehrin ekonomisi bu tamamı bu meyveye bağlıyken. Afetin etkisi bir yıl sürer.
KAYISI YANDI UMUTLAR TÜKENDİ Mİ?
Malatya ve kayısının kaderi birbirine bağlı. Kayısı yanmış olabilir. Ama gelecek için umutlar yanmamalı. Kayısı ağacına doğru bir şekilde bakılırsa gelecek yıl tekrardan meyvelerini verir. Ancak çiftçinin morali devlet desteği, güncel ekonomi durumları, umutları yeniden yeşertir mi soru işareti var. Bu afetin etkisi sadece kayısı ya değil ekonomik ve sosyal bir kriz olduğunu anlamak gerekiyor.
Kısacası Kayısı yanınca Malatya’nın ve ekonominin canı yanıyor!
