Bu tecrit halinin en ağır bilançosunu ödeyen, kentin yağış haritasında en dipte yer alan bölge ise tartışmasız Yazıhan ilçesidir. Dört bir yanı yüksek rakımlı dağlarla çevrili devasa bir çanak formunda olan Yazıhan ovası, dışarıdan gelen hiçbir yağışlı hava kütlesinin içeri girmesine izin vermeyen bir topoğrafyaya sahiptir. Bahar aylarında çevre ilçelere bereket yağarken, Yazıhan'ın üzerine sadece komşu dağların kuru rüzgarları eser. Yaz mevsimi geldiğinde ise vadi tabanına çöken sıcak hava, ilçeyi adeta nefes alınması güç bir fırına çevirerek Malatya'nın en kurak, en şanssız ve en susuz noktası haline getirir.
Çatlayan Arazilerde Verilen Tarım Savaşı
Yıllık yağış miktarının Türkiye ortalamasının çok altında kaldığı bu talihsiz coğrafyada tarım yapmak, ancak barajlardan gelen sulama kanallarıyla mümkün olabilmektedir. Yağmurun eksikliği, toprağın tuzlanmasına ve yüzeyin kuruyarak sert bir kabuk bağlamasına neden olur. Çiftçilerin gökyüzünden beklentilerini tamamen kesip suyu yeraltından veya kilometrelerce öteden taşıdığı Yazıhan'da, bitkilerin doğal yollarla büyüme şansı neredeyse hiç yoktur. Ancak bu ekstrem kuraklık ve inanılmaz yüksek yaz sıcaklıkları, tarımsal hastalıkların oluşumunu tamamen engelleyerek bölgeye çok farklı bir avantaj sağlar.
Dünyayı Tatlandıran Kayısıların Sırrı
Yazıhan'ın bu yağmursuz ve aşırı sıcak iklimi, dünyanın en kaliteli ve en tatlı meyvelerinin yetişmesi için doğanın kurduğu muazzam bir laboratuvar gibidir. Malatya denildiğinde akla ilk gelen "Mişmiş" yani kayısı ağaçları, meyve verme döneminde kesinlikle nem ve yağmur istemez. Yazıhan'ın o fırın gibi kuru havası, kayısıların üzerinde hiçbir mantar hastalığının (çil) ürememesini sağlar. Yağmur suyuyla yıkanmayan ve kurumaya bırakılan meyvenin içindeki şeker oranı, kuraklığın etkisiyle kristalize olarak tavan yapar. Dünyanın dört bir yanına ihraç edilen o sapsarı, bal gibi gün kurusu kayısıların anavatanı işte bu susuz topraklardır. Üstelik suya hiç ihtiyaç duymadan, kavurucu güneşte olgunlaşan Yazıhan karpuzları ve kavunları da, lezzetiyle şanssız coğrafyanın makus talihini yenen en büyük şifa kaynaklarıdır.
