Dünya yaş kayısı ihtiyacının yüzde 20'sini, kuru kayısı ihtiyacının ise yüzde 80'ini karşılayan Malatya'da son 1 yılda 113 bin ton kayısı ihracatı gerçekleştirilerek cumhuriyet tarihinin rekoru kırılmıştı.

Haber güzel ama üretici bu habere sevinebiliyor mu? Geçen gün, Malatya İl Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürü Ali Selvi’nin üreticileri uyaran haberini okuyunca biraz çiftçinin gözünden bakmak istiyorum. Rakamlarla olayı biraz belirginleştirmek istiyorum.

2002 yılında kuru kayısının kilosu 4 lira civarındaydı. Kayısıda çalıştırılan bir işçinin günlük maliyeti 8 lira civarındaydı. Şimdi, yani 2014 yılında kayısının kilosu yine 4 lira civarında ama işçinin bir günlük maliyeti 35 lira. 12 yıl önceki fark 2 katı şimdi ise 9 katı. İşçinin emeğine bir şey demiyorum, hakkıdır. Bu orantıya baktığımız zaman, kuru kayısının kilosunun 16-17 lira olması lazım.

Malatya’da kayısı üreticisi yılda ortalama üç kere ilaçlama yapar. Halk ağzıyla, tomur, çiçek ve çil ilacı olarak bilinir. Ve bu üç ilaçlama ilkbahar ayında yapılır. Bundan 12 yıl önce yani 2002 yılında 100 kayısı ağacının maliyeti 60 liraydı. Yani 500 kayısı ağacı olan çiftçinin bir yılda ilaca verdiği para 300 liraya geliyordu. Şimdi 100 kayısı ağacının ilaçlama maliyeti 300 lira… Yani 500 kayısı ağacı olan bir çiftçi yılda 1.500 lira para harcıyor zirai ilaç almak için. İlaçlama 5 kat artmış ama kayısı halen aynı fiyatta…

Bu ilaçlama maliyetini traktörü olan çiftçiler için yaptım. Traktörü olmayan çiftçilerin “traktör maliyeti” yani parayla başkasının traktörü ile ilaçlama yapanların maliyeti daha farklıdır. Çünkü 100 kayısı ağacı olan bir çiftçinin yıllık ilaçlama için traktör maliyeti 2002 yılında ortalama 45 liraydı. Şimdi ise 150 lira civarında.

Yine 500 kayısı ağacını baz alırsak, 2002’de yılda ilaçlamaya toplam verilen para ortalama, 435 liraydı. Şimdi toplam ilaçlamaya verilen para, 1950 liraya geliyor.

Kayısıya her yıl fenni gübre atılır. Bir çuval (50 kilo) fenni gübre ortalama 50 lira. 2002 yılında bir çuval fenni gübre 15 liraydı. 3 kat artmış.

Tamam, 113 bin ton ihracatımız olmuş…

Tamam, Türkiye rekoru kırmışız…

Bu rekorların hediyesini kim almış? Çiftçi mi almış?

Küçük esnaf, yani Şire Pazarı’nın yüzde 90’ı mı almış?

İşçilik 9 kat artmış, ilaçlama 5 kat artmış, fenni gübre 3 kat artmış son 12 yılda… Ama kayısı fiyatı 12 yıldır halen aynı rakamlarda geziyor.

113 bin ton değil 500 bin ton ihracat yapsan ki ne olur! Çiftçiye yansımadıktan sonra…

İl Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürü Ali Selvi, “…Kayısımıza don vurduğunda hiç yakınmamıza gerek olmadığı kanısındayım. Geçtiğimiz dönemlerde devlet zarar görenlere yardım etti. Ancak şimdi böyle bir imkân yok…” dedi.

Kayısınızı sigorta yaptırmazsanız, don halinde devlet yardım yapmaz diyor Sayın Selvi. Ben de buradan soruyorum Sayın Selvi’ye:

Her kalemde kat kat artan maliyetlere karşılık, kayısının 12 yıldır aynı fiyatta olması ile ilgili mantıklı bir açıklamanız var mı?

Bu mantıklı açıklamayı kaç çiftçiye inandırabilirsiniz?