2018 yılını Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanı Ahmet Eşref Fakıbaba ‘Buzağı Yılı’ ilan etmişti. İyi de yapmıştı. Sayın Bakan Türkiye’de hayvancılığın kanayan yarasını tedavi etme amacını belli etmişti.

Teşhis doğruydu. Müdahale için gerekli olan adımlar doğru atılıyordu. Hastayı masaya yatırmadan tedaviye başlayamazdı. 2018 yılının buzağı yılı ilan edilmesi ile hastanın masaya yatırıldığına da şahit olduk.

Türkiye’de, bölge ve işletmelere göre farklılık göstermekle beraber ortalama %10-15 arasında buzağı kayıpları yaşanmaktadır. Doğan ortalama 3,5 milyon buzağının yaklaşık 500.000’ini kaybediyoruz. Bunu sıfıra indirmek gibi bir iddiası yok kimsenin, olamazda zaten.

Bu zamana kadarki hayvan ithalat rakamlarına baktığımızda ihtiyacımızın yıllık buzağı kayıp sayılarımızla örtüştüğünü görebiliriz. Buradan da şu sonuç çıkıyor ki döl verimini artırmamız ve buzağı kayıp oranlarını % 5’in altına çekmemiz hayvan ithalatının önüne geçebilmek için başlıca uğraş alanlarını belirliyor.

Şimdi doğumundan itibaren yapılan yanlışlara ve ihmallere bakacak olursak konuyu döndürüp dolaştırıp yetiştiricinin eğitimine getireceğiz zaten. Burada yanlış anlaşılan şey şu: ‘Yetiştirici bir şey bilmiyor mu?’

Yetiştiricinin pratiği de, teorisi de var. Yetiştiricilerin genel ve en büyük problemi bilgi ve pratikte güncelleme yapmıyor olmalarıdır. Atadan dededen kalan yöntemleri vazgeçilmez doğrular olarak görüyor olmalarıdır.

Köylülerden biri bir gün yanıma sokuldu. “Mehmet Bey bu koyunlar deliriyor” dedi.

Hemen her koyun yetiştiricisinin bildiği bu hastalık Coenurosis, halk arasında Delibaş Hastalığı, bazı bölgelerdeDönmeç olarak bilinir. Bu hastalığa bir köpek tenyası (şerit) sebep olur. Köpek dışkısındaki yumurtaların koyun keçi otlaklarına bulaşması, bu otlaklarda yayılan koyun ve keçilerin yumurtaları yutması,yumurtaların koyun ve keçilerin bağırsaklarında açılması, şeritlerin ortaya çıkması ve şeritlerin beyne göçü ile şekillenir.

Şeritler beyinde içi su dolu keseler halinde kistler yapar. Kistler içinde larvalar vardır. Eğer hasta koyun ya da keçilerin beyinleri tekrar köpek tarafından yenilirse bu döngü hiçbir zaman kırılmaz. Yaşam zinciri devam eder. Böylece delibaş hastalığı sürer, gider.

“Amca köyün bütün köpeklerine parazit ilacı yapın” dedim.

“Sen benimle alay mı ediyon” dedi.

Sonra yukarıda siz değerli okurlara bahsettiğim gibi çok da teknik isimlere girmeden anlattım hastalığın nasıl oluştuğunu.

Aklına pek yatmasa da denemeye değer bulduğundan hiç şüphem yok!

Toprakta buluşmak üzere…