Yeni yönetmelik değişikliğiyle birlikte özellikle kentleşmenin getirdiği yüksek binaların yıkımı, patlayıcı kullanımı, mühendislik sorumlulukları ve iş güvenliği standartları baştan aşağı yeniden tanımlandı.
Trafik ve Yapı Tanımları Yenilendi: "Yüksek Yapı" Kriteri Netleşti
Yönetmeliğin 4’üncü maddesinde yapılan değişiklikle kavram kargaşalarının önüne geçildi. Yeni tanımlara göre:
Yüksek Yapı: Bina yüksekliği 21,50 metreden veya yapı yüksekliği 30,50 metreden fazla olan binalar "yüksek yapı" statüsüne alındı.
Çok Yüksek Yapı: Bina yüksekliği 51,50 metreden veya yapı yüksekliği 60,50 metreden fazla olan binalar ise "çok yüksek yapı" olarak sınıflandırıldı.
Patlatmadan Sorumlu Mühendis: İnşaat, maden, çevre, jeoloji veya jeofizik mühendisliği mezunu; patlayıcı kullanımı konusunda Bakanlıkça yetkilendirilmiş sertifikaya ya da patlayıcı ile yıkım alanında en az tezli yüksek lisans derecesine sahip mühendisler olarak tanımlandı.
Müellif: Statik proje müellifliği şartlarını taşıyan ve yıkım planını hazırlayıp sorumluluğunu üstlenen inşaat mühendisi şartına bağlandı.
Fenni Mesuliyet ve Mühendis Sorumluluklarında Kriterler Sertleşti
Yönetmeliğin 5’inci maddesinde yapılan kritik değişiklikle; binaların yıkılmasına ilişkin fenni mesuliyetin inşaat mühendisleri tarafından üstlenilmesi esası getirildi.
18,50 Metre Sınırı: Bina yüksekliği 18,50 metreden az olan binaların yıkımında genel olarak fenni mesuliyet aranmayacak. Ancak binanın bitişik nizam olması, karma taşıyıcı sistem barındırması, yapısal düzensizliğinin bulunması, sağlık, eğitim veya kültür/tabiat varlıklarına yakın olması gibi riskli durumlarda ilgili idarece 18,50 metrenin altındaki yapılar için de fenni mesuliyet zorunlu tutulabilecek.
Ekstra Sorumluluklar: İkiden fazla bodrum katı olan her türlü binanın yıkımında ve patlayıcı kullanılan yıkımlarda fenni mesuliyet zorunlu kılındı. Patlayıcı ile yapılan yıkımlarda fenni mesuliyete ilave olarak sahada patlatmadan sorumlu mühendis ve ateşleyici görevlendirilmesi yasal şart haline geldi.
Birlikte Sahada Olma Zorunluluğu: Patlayıcı ile yapılan tüm yıkım süreçlerinde patlatmadan sorumlu mühendis ile müellif, yıkım anında birlikte şantiye sahasında bulunmak zorunda olacak.
Yüksek Yapıların Yıkımına "Beşinci Bölüm" İle Özel Standartlar Geldi
Yönetmeliğe eklenen yeni "Beşinci Bölüm" ile yüksek yapıların tam ve kısmi yıkımları özel şartlara bağlandı:
Çevre ve Şantiye Güvenliği: Yüksek yapı yıkımında şantiye çevresinin perdeleme, örtülü yol ve koruma fanı ile korunması zorunlu hale getirildi.
Gürültü ve Toz Kontrolü: Titreşim, gürültü ve toz sınır değerlerinin mevzuata ve yeni eklenen EK-5 standartlarına uygunluğu şart koşuldu.
İskele Standartları: Yıkım planında iş iskelesi kurulması öngörülürse, kullanılacak dış cephe iş iskelelerinin TS EN 12810 ve TS EN 12811, seyyar erişim kulelerinin ise TS EN 1004-1 standartlarına uygun seçilmesi zorunlu kılındı.
Patlayıcı İle Yıkımda Yüksek Teknoloji Zorunluluğu
Patlayıcı kullanılarak gerçekleştirilecek yıkımlarda güvenlik seviyesi en üst düzeye çıkarıldı:
Meteorolojik Şart Şartı: Hava şartları ve meteorolojik değerlendirmeler yapılmadan patlatma gerçekleştirilemeyecek.
Sensör ve Yüksek Hızlı Kamera: Patlatma anında oluşacak şok ve hava dalgalarını ölçmek amacıyla kalibre edilmiş titreşim ve basınç sensörleri kullanılacak. Ayrıca patlatma anı yüksek hızlı kameralar ile kayıt altına alınacak.
Ateşleyici Şartı: Yıkımda görev alacak ateşleyicilerin (B) sınıfı yeterlik belgesine sahip olması şart koşuldu.
Test Patlatması: Gerekli görülen durumlarda ana patlatma öncesinde test patlatması yapılabilecek ve özel formlar (Form-8) düzenlenecek.
Kamu Yıkımları ve İzin Süreçlerinde Muafiyet ve Esneklik
Kamu Binalarında İstisna: 6306 sayılı Kanun kapsamında kamu kurum ve kuruluşları marifetiyle yapılacak yıkımlarda müteahhit ve şantiye şefi şartı aranmayacak. Ancak fenni mesuliyetin ilgili kamu kurumlarınca üstlenilmesi ve yıkım planının hazırlanması zorunlu olacak.
Ruhsat Süresine Uzatma: Yüksek yapı sınıfındaki binalarda, bitişik nizam yapılarda veya çevre koşullarının makine ile yıkımı zorlaştırdığı durumlarda müteahhidin talebiyle yıkım ruhsatı süresi bir defaya mahsus olmak üzere 3 aya kadar uzatılabilecek.
Yüksek binalar, patlayıcı maddeli yıkımlar ve fenni mesuliyet zorunluluklarını içeren kapsamlı teknik maddeler ise 1 yıl sonra (12 Ağustos 2027) yürürlüğe girecek.
Yönetmelik hükümlerini Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı yürütecek.
