“Akçadağ” ismi nereden geliyor? “Akçadağ”ın anlamı ne?

Malatya’nın 13 ilçesinden biri olan Akçadağ’ın ismi nereden geliyor? Akçadağ isminin alamı ne? M.Ö. 1500’lerde kurulmuş olduğu tahmin edilen bu yerleşim yeri tarih boyunca hangi olaylara tanıklık etti? Tüm detaylar haberimizde…

“Akçadağ” ismi nereden geliyor? “Akçadağ”ın anlamı ne?
“Akçadağ” ismi nereden geliyor? “Akçadağ”ın anlamı ne?
+3
Haber albümü için resme tıklayın

YUKARI, YÜKSEK, SINIR, IŞILDAYAN, PARILDAYAN…

Malatya’nın 13 ilçesinden biri olan Akçadağ’ın ismi nereden geliyor? Akçadağ isminin alamı ne? Akçadağ Kaymakamlığı bu konuda oldukça detaylı bilgilere yer veriyor. Buna göre, Akçadağ'ın Osmanlı dönemindeki adı “Arga”ydı. Arga kelimesi Bilge Umar’ın “Türkiye’deki tarihsel Adlar” kitabındaki bilgilere göre “Arga” Luvi kökenli bir kelime olup, “Yukarı, yüksek, sınır, ışıldayan, parıldayan, ışıltı, parıltı, ak, gümüş (parlak) anlamlarına geliyor.

“Akçadağ” ismi nereden geliyor? “Akçadağ”ın anlamı ne?

M.Ö. 1500’LERDE KURULMUŞ OLDUĞU TAHMİN EDİLİYOR

Akçadağ merkezi ve çevredeki köylerde çok sayıda araştırılmamış, ancak en üst katlarında Roma-Bizans dönemi kalıntılarına rastlanan höyüklerin varlığı, erken Roma-Bizans dönemi birçok mezar odasının yine merkezde ve birçok köylerde bulunması, Ferik Kalesi gibi kalıntılar yörenin ilkçağlardan beri iskan edildiğini gösteriyor. “Arga" kelimesinin ait olduğu dil ile birlikte düşünülünce Akçadağ'ın Hititler döneminde kurulduğu sonucuna ulaşılıyor. Hititlerin (M.Ö. 1750-M.Ö. 1100) tarihleri arasında yaşadığı göz önünde bulundurulursa Arga’nın ortalama bir tarih olarak M.Ö. 1500’lerde kurulmuş olduğu tahmin ediliyor.

Tarihi kayıtlarda Arga, Arka (Arca, Arqa, Arha) adıyla ilkçağ kentlerinden biri olarak geçen bu yerleşim yeri, aynı zamanda Akçadağ ilçesinin bölge olarak da kadim (eski) adı.

“Akçadağ” ismi nereden geliyor? “Akçadağ”ın anlamı ne?

COĞRAFİ KONUMU

Arga coğrafi konum olarak Malatya’dan batıya ve güneye giden yolların kesiştiği bir noktada. Malatya ovasının bir ucunda kurulmuş ve sırtını korunmaya elverişli Güneydoğu Torosların uzantılarından olan Akçadağ ve Karadağ’a yaslamıştır. Merkezi konumdaki Malatya ise Fırat’ın geçit verdiği hakim bir yerde kurulmuştu. Malatya’nın karşısından Fırat’ı geçen eski yol Tohma vadisini izleyerek bir koldan Sivas yönüne giderken, diğer taraftan Şahnahan bölgesinden Beylerderesi’ni geçen yol Akçadağ’a ulaşıyor ve oradan bir koldan Karahan gediğini aşıp Kayseri yönüne giderken ana yol olarak Doğanşehir-Sürgü istikametinde Adıyaman yönüne gitmekteydi.

“Akçadağ” ismi nereden geliyor? “Akçadağ”ın anlamı ne?

HEMEN HER ZAMAN AKÇADAĞ, MALATYA İLE BİRLİKTE İSTİLA EDİLMİŞ

Akçadağ, önünde geniş bir ovanın uzandığı, sulak ve tarıma elverişli konumu ile tarih boyunca kendisine yetebilen bir ekonomiye sahip. Ayrıca tarım yanında hayvancılıkla da uğraşan halk için geniş meralar ve yaylaklar bulunuyor. Bu geniş ovanın bir ucunda Malatya diğer ucunda ise Akçadağ bulunuyor. Bu ovayı paylaşan iki yerleşim yeri; Akçadağ ve Malatya tarihte çoğunlukla aynı kaderi paylaşmış, hemen her zaman Akçadağ, Malatya ile birlikte istila edilmiş, Malatya ile birlikte devletler arasında el değiştirmiştir.

“Akçadağ” ismi nereden geliyor? “Akçadağ”ın anlamı ne?

HİCAAZ’A GİTMEK İÇİN BU YOL KULLANILMIŞ

Akçadağ’ın eski Anadolu’da kuzey-güney ve doğu-batı Suriye ve Mısır yol güzergahı üzerinde bulunması sebebiyle her dönemde önemini korumuş. Tarihi devirler içerisinde Med ve Pers hakimiyetine giren yöre ticaret yolu üzerinde bulunduğundan önemini hiç yitirmemiş. Ayrıca Hellen ve Romalılar döneminde Akçadağ ovası bir geçiş noktası. Daha sonraları Osmanlı döneminde bu yol kuzey Anadolu’daki insanlar ile İran-Azerbaycan hac yolu olarak kullanılmış. Bu İran-Azerbaycanlı hacılar Hicaz'a gitmek için değil aynı zamanda Hacı Bektaş'a gitmek için de bu yolu kullanıyorlarmış.

Arga 940’larda Konstantinos Porphyrogrennetos’un eserinde Malatya yakınında bir yer olarak geçiyor. Ramsay’ın “Arega, Arca ve Arga” olarak zikrettiği bu mevki Kommana’dan (Adıyaman) Melitene’ye (Malatya) giden yol üzerinde gösterilmiş. Malatya’nın batı kesiminde Sultansuyu’nu geçtikten sonra ilk konaklama yeri olan Arga, 953-954’te meydana gelen Bizans-İslam mücadeleleri sırasında Malatya ile birlikte akınlara uğramış.

“Akçadağ” ismi nereden geliyor? “Akçadağ”ın anlamı ne?

BİZANS-İSLAM MÜCADELELERİ SIRASINDA GÜNDEME ÇOK GELMİŞ

Bizans-İslam mücadeleleri sırasında bilhassa Abbasi ordusunda paralı asker olarak görev yapan Türk askerler zaman zaman Malatya bölgesini ele geçirmişler ve Malatya fetihler için bir uc (Suğur-avasım) bölgesi olmuş. Malatya’da gerek Arap ve gerek Türk askerler için garnizonlar oluşturularak bahar aylarından itibaren Anadolu’nun içlerine akınlarda bulunulmuş. Bu arada buraya yerleşmeye başlayan Türkler görülmeye başlanmış. Ancak bu Türklerin çoğunluğu henüz İslamiyet’i kabul etmemiş paralı askerlerdi.

Akçadağ için en önemli bilgilerin olduğu bir kaynak olarak “Kanuni Devri Malatya Tahrir Defteri”ni gösteriliyor. Çünkü bu kaynakta 1560 tarihinde Malatya ile birlikte Akçadağ’ın köyleriyle birlikte nüfus yapısı, gelirleri, vergileri… ayrıntılı olarak kaydedilmiş. Bu tapu tahrir defterine göre Akçadağ’ın durumunu şöylece özetleniyor:
Bugünkü Akçadağ ve Hekimhan arazilerine tekabül eden kısım iki nahiye olarak bölümlendirilmiş; Hekimhan bölgesi “Ağcedağ Nahiyesi”, Akçadağ’ın bulunduğu bölge de “Kal’a-i Keder Beyt Nahiyesi” olarak kaydedilmiş. İki nahiye arasında sınır Tohma Çayı’dır. Keder Beyt Köyü bugün bulunmamaktadır. Ancak bugünkü Büyükköy civarında olduğu tahmin ediliyor ve adından da anlaşılacağı üzere kalesinin bulunması gerekir.

Diğer tüm detaylara http://www.akcadag.gov.tr/tarih linkinden ulaşmak mümkün.

“Akçadağ” ismi nereden geliyor? “Akçadağ”ın anlamı ne?

14 Oca 2024 - 17:00 Malatya- Gündem

Mahreç  Türkan Yıldız Kaya


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Malatya Busabah Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Malatya Busabah hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Malatya Busabah editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Malatya Busabah değil haberi geçen ajanstır.