KÜLTÜR DEĞİŞİMİNDE AŞAMALAR
Kültürel değişimler uzun zaman alan değişimlerdir. Kültürel değişimin başarılı bir şekilde sağlanması ihtimalinin ise yüzde 30 olduğu söylenmektedir.
Liderlik ve kültürel değişim uzmanı John KOTTER’in gündeme getirdiği 8 aşamaya geri bildirimi de eklediğimizde kültürel değişim aşamaları 9’a çıkmaktadır.
KOTTER “Buz Dağı Eriyor” isimli kitabında iyi bir hikâye anlatıyor: Bir penguen kolonisi uzun zamandır bir buzdağında yaşıyorlardı. Bu arada buzdağı erimektedir. Penguenlerin arasında buzdağının eridiğini fark eden bir kahraman vardır. Ama statükoyu korumaya çalışan pek çok penguen vardır. Kahraman penguenin çalışmalarıyla yeni bir buzdağı bulup orada yaşamak yerine, buzdağının erimemesine kalıcı bir çözüm bulurlar.
Penguenlerin izlediği 9 aşama şöyledir;
1.Penguenler arasında aciliyet duygusu yaratılmalıdır. Çalışanlar işletmelerinde birden çok değişiklik isteyebilirler. Bu değişiklikleri de boş vakitlerinde veya çalışırlarken “dedi-kodu” yaparak orada-burada dile getirirler. Halbuki, değişim konularıboş vakitlerde de çalışırken de“dedi-kodu” yapılacak konular değildir. Bir lider, değişimin acil bir konu olduğunu ilk önce seçtiği çalışanlarına anlatmalıdır. Ve her bir çalışan kendine “bu acil kültürel değişimin bana faydası ne olacak?” diye sormalı ve cevabını verebilmelidir.
2.Kültürel değişime yön verecek takım kurulmalıdır. Lider kültürel değişimi benimseyenlerden oluşan bir takım meydana getirmelidir. Takım üyeleri aynı kültürel değişim stratejisini benimsemeli ve aynı dili kullanmalıdırlar.
3.Kültürel değişim vizyonu ve yol haritası çizilmelidir. Lider tarafından seçilen kültürel değişim takımı hep birlikte bir vizyon oluşturmalı ve benimsemelidirler. Vizyonun belirlenmesi, kültürel değişimin firmayı nereye götüreceğinin belirlenmesidir. Vizyon belirlendikten sonra amaçlar ve hedefler sıralanmalıdır. Hedefler sonrası ise, birimlerin talimatları, yani eylem planları hazırlanır. En sonunda birimlerdeki çalışanlara göre uygulama planları yapılır.
4.Vizyon çalışanlara birçok araçla aktarılabilir. Toplantılar, bildiriler, yapılan görüşmeler ve çeşitli kanallardaki yayınlarla vizyon bütün çalışanlara aktarılmalıdır. İletişimde yeni kültürü çağrıştıran bir jargon kullanılmalıdır.
5.Kültürel değişime destek verenler güçlendirilmelidir. Kültürel değişimden yana olanlar önündeki engeller kaldırılmalı ve eyleme geçmeleri sağlanmalıdır. Kültürel değişim lideri, sahada kültürel değişimden yana olanların yanında olmalıdır.
6.Kısa vadeli kazanımlar sağlanmalıdır. Kültürel değişimden yana kısa vadeli kazanımların olması kültürel değişimden yana olanları yüreklendirecek ve tavır belirtmeyenlerin de saf değiştirmelerine sebep olacaktır.
7.Vizyon doğrultusunda ileriye göre hareket edilirken küçük başarısızlıklar ve yol kazaları olsa da pes edilmemelidir. Kültürel değişim iletişimi yapılırken küçük başarısızlıkların da olabileceği defalarca vurgulanmalıdır. Küçük başarılar düşünülürken, küçük başarısızlıklar da olabilecektir. Bu sebeple, kültürel değişimden yana pes edilmeden mücadele edilmelidir.
8.İşletmede yeni kültürel değişim her yerde vurgulanırken birçok yöntemde değişiyor olmalıdır. Geçmişten gelen ritüeller tek tek sorgulanarak kaldırılmalıdır.
9.Yapılacak her eylemin geri bildirimleri alınmalıdır. Geri bildirimlere göre düzeltmeler yapılacak veya düzeltmeye gerek de kalmayacaktır.
Başarı sağlayan kültürel bir değişim herkes tarafından benimsenecektir.
