EKREM İMAMOĞLU’NUN DİPLOMASININ İPTALİNE GİDEN SÜREÇ VE SONUÇLARI

“Adalet mülkün temelidir.” Bu kadim söz, hukuk devletlerinde her işlemin hukuk kurallarına uygun olarak yapılması gerektiğini hatırlatır. Son günlerde Türkiye’nin gündemini sarsan ve büyük tartışmalara yol açan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun diplomasının iptal edilmesi meselesi, işte tam da bu temel ilke çerçevesinde ele alınmalıdır. Bu yazıda, sürecin hukuki arka planını ve yaşanan gelişmeleri ve sonuçlarını tüm detaylarıyla inceleyeceğiz.

SORUŞTURMANIN BAŞLANGICI: İLK ŞÜPHELER NASIL DOĞDU?

Ekrem İmamoğlu’nun İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İngilizce Programı’ndan aldığı diplomanın geçerliliğiyle ilgili iddialar, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen bir soruşturmayla resmiyet kazandı. Sürecin fitilini ateşleyen, gelen ihbarlar ve Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından hazırlanan kapsamlı bir rapor oldu.

Başsavcılık, özellikle İmamoğlu’nun mezun olduğu dönemdeki yatay geçiş işlemlerinin yasal dayanaklarını ve işlemin usulüne uygunluğunu mercek altına aldı. Bu incelemeler sırasında, İmamoğlu’nun 1990 yılında İstanbul Üniversitesi’ne yatay geçiş yaptığı University College of Northern Cyprus (UCNC) adlı kurumun YÖK tarafından tanınmadığı tespit edildi.

Bu durum yalnızca İmamoğlu’na özgü bir mesele değil; aynı dönemde benzer şekilde yatay geçiş yapan 28 kişinin daha diplomalarının geçerliliği de tartışmalı hale geldi.

YATAY GEÇİŞTE USULSÜZLÜK İDDİALARI

Soruşturmanın temelinde, 1990 yılında İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İngilizce Programı’na gerçekleştirilen yatay geçişler yer alıyor. O dönemde KKTC’de yalnızca Doğu Akdeniz Üniversitesi’nin tanınırlığı bulunuyordu. Bu durum, 1990 yılı itibarıyla KKTC’deki diğer kurumların Türkiye’de denkliğinin olmadığı anlamına geliyordu.

Ancak yapılan incelemelerde, İmamoğlu’nun yatay geçiş yaptığı “University College of Northern Cyprus” adlı kurumun YÖK tarafından tanınmadığı tespit edildi. Dolayısıyla, bu kurumdaki eğitimine dayanarak İstanbul Üniversitesi’ne geçiş yapması mevzuata aykırı bulundu.

Bu süreçte yalnızca İmamoğlu değil, aynı şekilde usulsüz yatay geçiş yaptığı belirlenen 28 kişi de soruşturmanın odağına yerleşti.

DİPLOMANIN İPTAL GEREKÇELERİ:

“YOKLUK” VE “AÇIK HATA”

İstanbul Üniversitesi Yönetim Kurulu, 18 Mart 2025 tarihli toplantısında aldığı kararla, Ekrem İmamoğlu ve diğer 27 kişinin diplomalarının iptaline karar verdi. Kararın gerekçesi ise iki temel hukuki kavrama dayandırıldı:

•             Yokluk:

Hukuki işlemler açısından “yokluk”, bir işlemin baştan itibaren hiç doğmamış sayılması anlamına gelir. Yani, hukuken var olmayan bir işlem, hiçbir sonuç doğurmaz ve geçersizdir. İmamoğlu’nun yatay geçiş yaptığı kurumun tanınırlığının olmaması, mezuniyet işlemlerini yok hükmüne düşürmüştür.

•             Açık Hata:

Hukuki açıdan “açık hata”, bir işlemin temel kurallara ve mevzuata açıkça aykırı olmasını ifade eder. Yatay geçiş işleminin YÖK mevzuatına aykırı bir şekilde yapılması, açık bir hata teşkil etmiş ve dolayısıyla diploma sürecini hukuken sakatlamıştır.

Bu gerekçelere dayanılarak, yalnızca İmamoğlu’nun değil, aynı dönemde benzer şekilde geçiş yapan 28 kişinin diploması da iptal edilmiştir.

HUKUKİ SONUÇLAR VE GELECEK ADIMLAR

Diplomanın iptaliyle birlikte hukuki anlamda birçok soru gündeme geldi:

•             Kamu Görevine Etkisi:

İptal edilen diploma, İmamoğlu’nun belediye başkanlığı görevine devam etmesini etkileyebilir. Zira kamu görevine atanabilmek için gerekli olan eğitim şartı sağlanmamış sayılabilir. Ayrıca belediye başkanlığına aday olma şartı olan askerlik vazifesini yapmış olmak veya muaf sayılmak şartı dolayısıyla İmamoğlu’nun askerliği de usulsüz belge dolayısıyla tekrarlanacağından dolayı görevden alınması gerekmektedir.

•             Geçmiş İşlemler:

İmamoğlu’nun daha önce diplomasına dayanarak aldığı kararlar, yaptığı işlemler ve imzaladığı belgeler hukuki açıdan tartışmalı hale gelebilir. Keza usulsüz diploma sebebiyle aldığı maaşlarının dahi kendisinden tahsil edilmesi gerekmektedir.

•             Yargı Yolu:

İmamoğlu’nun, idari yargıda iptal kararına karşı dava açma hakkı bulunmaktadır.

HUKUKİ OLARAK NE OLMALIYDI?

Bir yatay geçiş işleminin hukuka uygun olması için:

1.            Öğrencinin kayıtlı olduğu yükseköğretim kurumunun YÖK tarafından tanınması,

2.            Geçişin yalnızca ilan edilen kontenjanlar dahilinde yapılması,

3.            Yatay geçişin YÖK tarafından belirlenen şartlara uygun şekilde gerçekleştirilmesi gerekirdi.

Bu kriterlerin sağlanmadığı bir geçiş işlemi, hukuken yok hükmündedir ve buna dayalı olarak verilen mezuniyet belgesi de geçersizdir.

HUKUK HERKES İÇİN VARDIR

Ekrem İmamoğlu’nun diplomasının iptali, yalnızca bir kişinin eğitim geçmişiyle sınırlı bir konu değildir. Bu karar, hukuk devleti ilkesinin ne denli güçlü ya da zayıf olduğunun bir göstergesidir. Bunu zaman gösterecektir.

Adalet, yalnızca belirli kişilere ya da olaylara özgü bir ilke değildir. Hukukun üstünlüğü, her birey için aynı şekilde işler. Yoksa İmamoğlu’nun diplomasının iptali zaten mümkün olmazdı.

Unutulmamalıdır ki:

“Hukuk, herkes için var olduğunda adalet tecelli eder.”

Saygılarımla,