EN KALİTELİSİ GÜRGEN AĞACI
Malatya’da babadan kalma mesleği devam ettiren ahşap esnafı Sevim Dirican ahşabın türü ve ne tür işlemlerden geçtiğini anlattı. Ahşapcılıkla ilgili bir eğitim almadığını belirten Dirican, mesleki bilgilerini okuldan çıktıktan sonra babasının yanında çalışarak edindiğinden bahsetti. Oklava üretiminin sadece gürgen ağacında olduğunu belirten Dirican, “Gürgen ağacı hariç başka hiçbir ağaçtan oklava yapılmaz” dedi.
Ahşapcılık mesleğine başlama serüvenini “Aslında babam tam anlamıyla ahşapcılık yapmıyordu. Marangozdu, üretimini yapıyordu ama bu kadar belirgin bir şekilde ahşapcı değildik. Babamın mesleği olduğu için hevesleniyordum, ahşap ürünler bulduğum zaman seviniyordum. Okuldan mezun olduktan sonra yani 2012 yılında tamamen ahşapcılığa yöneldim.” ifadeleriyle anlattı.
ÇIRAKLIK YAPACAK KİMSE YOK
Meslekle ilgili olarak çıraklık yapacak kimsenin olmadığından ve bu konuyla ilgili sorun yaşandığından bahseden Dirican, “Benim yerime bakabilecek sadece erkek kardeşim var zaten bende yavaş yavaş ona teslim ediyorum, o ilgileniyor artık.” dedi. Ahşapcılık ve marangozluk ile ilgili mesleki tehlikelerden söz eden Dirican, “Çırak, kalfa yetişmiyor, yaklaşık 10-20 yıl sonra bu işi yapabilecek kimse yok. Meslekte parmağını kesenler, kolunu makineye kaptıranlar var bu gibi tehlikeler yüzünden insanlar çocuklarını ahşapcılık mesleğine yönlendirmiyor” şeklinde konuştu.
Ahşap ürünlerin çoğunu aldıklarını söyleyen Dirican, “Ekmek tahtalarını babam ve kardeşim üretiyor. Geri kalanı birçoğunu ben kendim beğenip alıyorum.” ifadelerini kullandı. Esnaf, kaliteli ağaçlardan yapılan ahşap ürünler hakkında, “Ahşapcılık alanında en kaliteli ürünler gürgen ağacından yapılan ürünlerdi. Gürgen ağacından yapılan ürünlerde hiçbir şekilde kararma yâda çatlama olmaz. Özellikler ahşap kaşıklarda kullanmadan önce zeytinyağına sürüldüğünde uzun ömürlü olur.” ifadelerini kullandı. Ahşap taraklar üzerine konuşan Dirican, “Eskinde çok tercih edilen şimşir taraklar da gürgen ağacından yapılıyor. Tahta kaşıklarımızın üretimdi bambu tercih ediliyor. Şuan ithal mallar geneldi bambu ağacından üretiliyor, ama kaşıklar ve şimşir taraklarda bambuda üretim yapılmıyor. Gürgen ağacıyla yapılan kaşık ve şimşir taraklar zararlı kimyasallar oluşturmuyor, deterjan çekmiyor.” dedi.
TERCİH SEBEBİ: SAĞLIK
Ahşap ürünlerin sağlık açısından tercih ediliyor olduğundan bahseden Dirican, “En iyi ağaç gürgendir, ardından ceviz ağacı gelir ama ceviz ağacının rengi biraz daha morumsu olduğundan ve kararma yaptığından dolayı fazla tercih edilmiyor. Ceviz ağacın genellikle ekmek tahtası yapımında kullanılıyor. Renkleri açık ve kararma yapmadığı için gürgen ve çam ağaçları ahşap ürünlerin yapımında daha çok tercih ediliyor.” şeklindeki ifadeleri kullandı. Ahşaptan üretilen büyük kepçelerin ne için kullanıldığını sorduğumuz Dirican, “Tereyağı yapımında yağ toplamak için kullanılmaktadır.” dedi. Çiğ olarak bilinen ince ve uzun tahtaların yan yana bağlanarak yapıldığı ürünün anlatırken, “Malatya’da peynir yapımında, Kahramanmaraş’ta da tarhana yapımında kullanılmaktadır.” ifadelerini kullandı.
“ÇOÇUKLARI OLSUN DİYE…”
Küçük ahşap beşiklerin sembolik olarak kullanıldığını söyleyen Dirican, “Beşikleri eskiden çocukları olmayanlar alırdı, başuçlarına koyulur ve böylece çocuğu olacağına inanılırdı. Günümüzde ise eski anlamını bile kişiler hatıra olması ve çocuklarının, torunlarının tarihi gelenekleri, inanışları unutmaması için hediyelik olarak kullanılıyor” dedi. Konuşmasına eski zamanlardaki oyuncaklardan devam eden Dirican, “Develeme geçmiş zamanların en yaygın oyuncağıydı, şimdi ise daha çok sembolik olarak alınıyor. Çocuklarının eski zamanda fazla oyuncak olmadığını develemenin önemli bir yeri olduğunu anlatmak isteyenler ve çocuklarının plastik ürünlerle oynamalarını istemeyenler alıyor.” ifadelerine yer verdi.
Oklava üretiminin sadece gürgen ağacında olduğunu belirten Dirican, “Gürgen ağacı hariç başka hiçbir ağaçtan oklava yapılmaz” dedi.
SOSYETİK SEPET
“Eskiden nenelerimiz bağda, bahçede bir şeyler toparlarken kullandıkları sebepleri günümüzde turistler çanta amaçlı kullanıyor. Telefon ve cüzdanlarını koyup bir file çekiyorlar” diyen Dirican artık sepetlerin sosyetik olduğunu söyledi. Bastonlarla ilgili olarak “Sivas yöresine aittirler genellikle gürgen ağacından yapılır, iki defa fırınların ve vernik sürülerek yapılır. Genellikle yaşlıların düşüp kalça kemiğini kırma riski olduğu için baston bir dayanak görevini görür. Özellikle 60-70’li yaşlardaki kişiler bastonlarının çok belli etmemesini istediklerini söylüyorlar onlara genelde koyu renkli yada nostaljik ürünleri öneriyoruz.” ifadelerini kullandı.
