Malatya Turgut Özal Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi Sosyoloji Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Arzu Bozdağ Tulum tarafından gerçekleştirilen “Yaşlı Depremzede Bireylerin Afet Dönemi Yalnızlaşma ve Sosyal Destek Deneyimleri (Malatya İli Örneği)” başlıklı araştırma, 6 Şubat depremlerinin yaşlılar üzerindeki sosyal etkilerine dikkat çekti.
Deprem Sonrası Yalnızlık Derinleşti
Araştırmada yaşlı depremzedelerin deprem sonrasında duygusal ve sosyal yalnızlık yaşadığı belirlendi. Katılımcıların ifadeleri, kaybedilen sosyal çevrenin oluşturduğu boşluğu gözler önüne serdi.
Bir katılımcının “Etrafımda çok kişi olduğu günleri özlüyorum”, bir diğerinin ise “Konuşacak kimse yok evde kendi kendime konuşuyorum” sözleri, yaşanan yalnızlığın boyutunu ortaya koydu.
Deprem nedeniyle eşini, arkadaşlarını veya akranlarını kaybeden yaşlıların sosyal ve fiziksel aktivitelerden uzaklaştığı, yeni ilişkiler kurmakta da isteksizleştiği görüldü.
En Büyük Destek Çocuklardan Geldi
Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, yaşlıların en önemli sosyal destek kaynağının aile ve özellikle çocukları olmasıydı. Katılımcıların büyük bölümü çocuklarından hem maddi hem de manevi destek aldığını belirterek “İyi ki varlar” ifadelerini kullandı.
Buna karşın çocuğu olmayan ve dul yaşlıların çok daha ağır sorunlar yaşadığı tespit edildi. Bu kişilerin deprem sonrasında destek alabilecekleri yakınlarının bulunmaması, yalnızlık ve çaresizlik duygusunu artırdı.
“Neredeler?”
Arkadaş ve yakın çevreden alınan desteğin ise aile desteği kadar güçlü olmadığı ortaya çıktı. Bir katılımcının “Neredeler” sözü, deprem sonrasında arkadaşlarından beklediği desteği göremeyen yaşlıların yaşadığı hayal kırıklığını yansıttı.
Araştırmada ayrıca geçici barınma alanlarında yaşayan veya sosyal çevresinden uzaklaşan yaşlılarda sosyal izolasyonun arttığı belirtildi.
Çalışma, deprem sonrası Malatya’da yaşlılar için yalnızca konut ve ekonomik desteklerin değil, sosyal bağları yeniden güçlendirecek mekanizmaların da oluşturulması gerektiğini ortaya koydu.
Araştırmanın sonuçları, deprem sonrası yeniden yapılanma sürecinde önemli bir soruyu da gündeme taşıdı: Evler yeniden kurulurken, yaşlıların kaybolan sosyal hayatı nasıl yeniden kurulacak?
