Gıda enflasyonu soğumuyor. Tüketici ise merak ediyor: Bu artışın arkasında ne var?
1. ÜRETİM MALİYETLERİ DURMUYOR: TOPRAKTAN SOFRAYA YANSIYAN ZİNCİR
Bugün markette gördüğümüz fiyat, aslında bir zincirin son halkası. Ve o zincirin ilk adımı olan üretimde maliyetler hâlâ yüksek. Gübre fiyatları artmaya devam ediyor. Elektrik ve sulama masrafları çiftçinin yükünü ağırlaştırıyor. Ambalaj, nakliye ve depolama bedelleri ürünün her aşamasına ekleniyor tarla maliyeti yükselince, market fiyatının da yükselmesi kaçınılmaz hale geliyor.
Kasım ayı, özellikle sebze-meyve için kritik bir dönem. Açık tarla ürünlerinde arz azalırken, sera ürünlerinin devreye girmesi maliyetleri artırıyor. Sera üretimi daha fazla: Isıtma, elektrik, işçilik gerektiriyor. Bu da market raflarına doğal olarak “kış zammı” olarak yansıyor.
Resmî verilere göre son açıklanan TÜFE içinde en çok artış gösteren kalemlerden biri yine gıda.
Yıllık değişim: yüzde 34,87. Aylık değişim: yüzde 3,41. Bu veri yalnızca marketi değil; restoran, kafe ve toplu tüketimi de doğrudan etkiliyor.
Gıda fiyatları artık yalnızca yerel sorunlarla açıklanmıyor. Dünya genelinde, kuraklıklar, ihracat kısıtlamaları, enerji fiyatları, lojistik darboğazlar hem ithal ürünlerde hem yerli üretimde maliyet baskısı oluşturuyor. Türkiye de bu küresel dalgalanmaların dışında değil.
Akaryakıt fiyatlarındaki oynaklık, soğuk zincir depolama zorunluluğu ve artan lojistik maliyetleri.. Tüm bunlar, özellikle hızlı bozulabilen ürünlerde etiketlere doğrudan yansıyor. Bir ürünün fiyatı, market rafına gelene kadar birkaç kez değişebiliyor.
Uzmanlar, fiyat artışlarının geçici değil, dönemsel olabileceğini söylüyor. Bu süreçte, mevsim sebze-meyvelerine yönelmek. Haftalık yerine aylık planlı alışveriş yapmak. Fiyat karşılaştırma uygulamalarını kullanmak. Market zincirlerinin kampanyalarını takip etmek hem bütçeyi hem alışkanlıkları yönetmeyi kolaylaştırıyor.
Kasım ayındaki yükseliş, gıda fiyatlarının yılın son çeyreğinde yeniden hızlanabileceğine dair önemli bir işaret. Üretim maliyetlerinin seyri, küresel piyasalardaki hareketlilik ve lojistik masraflar, önümüzdeki aylarda etiketleri yine belirleyici olacak gibi duruyor.
Market fiyatlarında yeni dalga: Kasım’da gıda fiyatları neden yeniden yükselişte?
