Değerli kardeşlerim… ! Unutmayalım ki, borç konusunda; iyilik, merhamet ve şefkat anlayışından yola çıkarak insanlara genişlik ve kolaylık gösterenlere güzel karşılıklar vardır. Tabii ki bu güzel karşılık, bu konudaki rabbani öğütleri ve nebevi tavsiyeleri dinledikleri içindir.

Bu güzel tavsiyelerden ilki şudur: Kişi; ihtiyaç durumunda aldığı borcu güzel şeyler için kullanmalı, ödeme vadine sadık olmalı ve ödemeye niyetli olmalıdır… Yani bu konuda kötü niyet beslememeli ve çirkin amaçlar gütmemelidir.

 “ … Rasulullah s.a.v şöyle buyurur : “ … En faziletliniz, borç ödeme yönünden en güzel olanınızdır. “

Buhari: 5.c.2402.s – İbni Mace: 6.c.2423.n

“ … Rasulullah s.a.v şöyle buyurur: Her kim insanların mallarını ödemek isteyerek alırsa, Allah o kimseye ödemeyi müyesser kılar. Her kim de insanların mallarını telef etmek isteğiyle alırsa, Allah ta onu telef eder. "

Buhari: 5.c. 2207.s – İbni mace: 6.c.2411.n

İlim ehli bu hadis ile alakalı da şöyle der : " Buradaki telef olma, dünyada nefsini helak ederek telef etmesini, iyi yaşantısını kaybetmesini, işlerinin daralmasını ve isteklerinin yerine gelmemesini, bereketinin olmamasını kapsar. Bütün bunlara, ahirette uğrayacağı azap da eklenir."

“ … Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem yine şöyle buyurur :  " Her hangi bir Müslüman borç alır da, Allah onun ödemek istediğini bilirse muhakkak Allah onun adına dünyada ve ahirette o borcu öder."

İbni Mâce: 6.c.2408.n - İbni Hibbân ve Hakim

 İlim ehli bu hadisle alakalı da şöyle der: " Allah'ın onun adına ödemesi, dünyada ona ödemeyi kolaylaştırmasını, dünyada ödemesi mümkün olmaz ise ahirette borçlu olduğu kimseyi Allah'ın dilediği şeylerle razı ederek onun adına ödemesini sağlamasıdır."

Öyleyse şuurlu ve basiretli bir Müslüman, aldığı borcu ödememek gibi kötü bir niyet beslemekten veya çirkin bir amaç gütmekten sakınmalıdır.

Bu şekilde gayri İslam’i bir niyet taşıyan, unutmasın ki nefsini, Rasulullah s.a.v'in hadiste zikrettiği gibi helaka uğratmış olur.

Değerli kardeşlerim…! İslam’ın bu husustaki borç alana öğütlerinden birisi de; borç aldığı kişiye borcunu öderken iyilikle ödemesini emretmesidir.

“ … Ebu Râfi'den rivayet edilen bir hadiste, Nebi s.a.v'in bir kimseden genç bir deve aldığı rivayet edilir. Sonra Rasulullah s.a.v'e zekat develerinden bir grup deve gelir. Rasulullah s.a.v hemen Ebu Râfi'e o kimsenin alacağı olan genç deveyi kendisine ödemesini buyurur. Ebu Râfi' gidip tekrar Rasulullah'ın yanına dönerek " Onun devesinden daha iyi develerden başka bir şey bulamadım " der. Bunun üzerine Rasulullah s.a.v : " Ona bu iyi deveyi ver. Çünkü insanların en hayırlıları ödemeleri daha güzel olanlarıdır. " buyurur. “

Müslim: 5.c.1600.n - Buhari: 5.c.2399.s

Muhterem Müslümanlar… ! Muhammed s.a.v'in şeriatının tavsiyelerinden birisi de; zor durumda olanlara kolaylık göstermek, borcu olan kimseye borcunu ödemede geniş bir zaman vermek, fakirlere ve ihtiyaç sahiplerine yardımcı olmaktır…

Allah Teâlâ şöyle buyurur : “  Eğer o borçlu, darlık içinde ise; geniş bir zamana kadar ona mühlet verin… “

Bakara: 280.Ay.

İnsanın darlık içerisinde olması bilindiği gibi, parası olmaması nedeniyle durumunun sıkışık olmasıdır…

Onun içindir ki, zor durumda olanlara kolaylık göstermenin fazileti ve ecri çok büyüktür.

 “ … Cabir b. Abdullah r.a dan rivayet edilen bir hadiste Nebi sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurur : " Satarken, satın alırken, alacağını taleb ederken ve borcunu öderken cömertlik ve kolaylık gösteren kimseye Allah rahmet eylesin. “

Buhari: 4.c.1919.s

“ … Ebu Hureyre r.a’dan. Nebi s.a.v şöyle buyurdular : " Kim darda olana bir kolaylık gösterirse, Allah da ona dünyada ve ahirette kolaylık gösterir. "

 İbni Mace: 6.c.2417.n

Kolaylık göstermenin en güzeli ve büyüğü, şüphesiz ki verdiği borcu tamamen veya cüz'i bir miktarda geri almaktan feragat etmektir.

Allah Teâlâ şöyle buyurur : “ … Alacağınızı ona sadaka olarak bağışlamanız ise sizin için daha hayırlıdır.

Bakara: 280.Ay.

“ … Huzeyfe r.a şöyle dedi: Nebi s.a.v buyurdular ki: Melekler sizden önceki ümmetlerden bir kimsenin ruhunu karşıladı. Melekler o ruha: Hayırdan bir şey yaptın mı dediler? Bu kimse. Ben hizmetçilerime, sıkışık fakire mühlet veriniz, müsamaha gösteriniz, diye emrederdim dedi. “ Bunun üzerine melekler : “ Ona müsamaha gösteriniz “ dediler. ”

Ebu Malik, Rıb’iyyin’den yaptığı rivayette ise : “ Eli geniş olana kolaylık gösterir, eli dar olana mühlet verirdim ...” şeklindedir.”

Müslim: 5.c.1560.n – Buhari: 4.c.1920.s – İbni Mace: 2420.n

“ … Ebu Hureyre r.a dan. Nebi s.a.v buyurdular ki : “ İnsanlara borç veren bir tacir vardı. Borçlulardan eli dar olanı gördüğünde, hizmetkarlarına : [ darlık ve fakirlik kimse geldiğin de ] Ona müsamaha ediniz, umulur ki Allah da bize müsamaha eder derdi.  Bu kimse Allah’a kavuştuğunda bu sebepten dolayı Allah da ona müsamaha etti .”

Buhari: 4.c.1921.s - Müslim: 5.c.1562.n

“ … Ebu Katâde'den, Nebi s.a.v şöyle buyurdu : Her kim, Allah'ın Kıyamet günü sıkıntılarından onu kurtarması kendisini sevindirirse bir fakire borcu için mühlet versin ya da borcu ondan kaldırsın."

Müslim: 5.c.1563.n

“ … Rasulullah s.a.v şöyle buyurdu : " Her kim borçlu olan fakire mühlet verir yahut ondan alacağını bağışlayıp affederse, gölgesinden başka gölgenin olmadığı günde Allah onu kendi gölgesinde gölgelendirir. "

Müslim: Öyleyse Ey zenginler… ! Ey durumu iyi olanlar… ! Ey kasası kesesi dolu olanlar… ! Fakirleri ve borçlu olanları bu konuda koruyup kollayın... Allah'ın size verdiğinden siz de onlara infak edin ve onlara kolaylık gösterin…

“ … Ebu Hureyre r.a şöyle dedi: Rasulullah s.a.v buyurdular ki: Kim fakir bir borçluya kolaylık gösterirse, Allah’ta ona dünyada ve ahirette kolaylık ihsan eder. “

İbni Mace: 6.c.2417.n

“ … Bureyde el-Eslemi r.a şöyle dedi: Rasulullah s.a.v buyurdular ki : Kim bir fakirin borcunu ertelerse, her gün karşılığında o kimseye bir sadaka sevabı yazılır. Kim o fakirin borcunu, vadesi geldikten sonra ertelerse, her gün karşılığında o kimseye borç miktarının bir misli sadaka sevabı yazılır. “

 İbni Mace: 6.c. 2418.n

“ … Nebi s.a.v şöyle buyurdu : " Her kim bir mü'minin dünya sıkıntılarından bir sıkıntısını giderirse Allah’ta onun Kıyamet günü sıkıntılarından bir sıkıntısını giderir. "

Müslim:

“ … Ebu’l Yesar r.a dan. Nebi s.a.v şöyle buyurdu : " Her kim Allah’ın kendisini kıyamet günü Arş’ın gölgesinde gölgelemesini severse bir fakirin borcunu ertelesin ya da - borcunu kısmen veya tamamen - düşsün. “

 İbni Mace: 6.c. 2419.n

Unutmayınız ki bu öğütlere kulak veren ve bu yolda yürüyen insanlar her zaman mutlu olurlar ve her zaman da kazanırlar… Allah’u Teâla bu gibi kimselerin durumlarını düzelteceği gibi, içinde yaşadığı toplumu da düzeltir…

Rabbim bizlere her konuda adil davranan kimseler olmamızı nasip etsin.