ÜMHAN AYAZ
Web tasarımcı olan Sezer İltekin tarafından oluşturulan Türkçe’nin doğru kullanımına dikkat çekmek isteyen https://dahianlamindaki.de internet sitesi üzerinde dahi anlamındaki “de” konusunda 10 soru sorulmakta ve 10 sorudan 10’una doğru cevap vererek ‘DAHİ ANLAMINDAKİ DE’ adlı sertifikaya hak kazanılmaktadır.
Türkçe dil bilgisi kurallarına önem verilmesin sağlayan site halk arasında pek bilinmemekte. Şu ana kadar 1 milyon 821 bin kişinin katıldığı ve 780 bin kişinin başarılı olduğu sitede sertifika alma oranı yüzde 42’dir.
Malatya halkını hem sitenin varlığını haberdar etmek hem de dil bilgisi konusunda ne derece bilgiye sahip oldukların görmek amacıyla bir cümle yöneltildi “Malatya’da Oxford vardı da biz mi okumadık” ve cümlede bulunan –de, -da eklerinin birleşik olup olmadığını soruldu. Aldığımız cevaplarda Malatya halkının dilbilgisi kurallarına hakim olduğunu söylemek mümkündür.
MALATYA’DA OXFORD VARDI DA BİZ Mİ OKUMADIK?
Mikrofon uzatılıp “Malatya’da Oxford vardı da biz mi okumadık” cümlesindeki –da ekinin ayrı mı birleşik mi yazılması gerektiği sorusunu yöneltilen 17 kişiden 4’ü yanlış cevap verdi. Soruyu yönelttiğimiz kişileri baz alarak Malatya için bir genelleme yapacak olursak yüzde 76’sının ‘de’ yazımını doğru bilmekte.
Ela Nur Güven: “Malatya’da Oxford vardı da biz mi okumadık cümlesindeki ‘vardı da’ ayrı –da eki ayrı yazılır. Çünkü –da eki çıktığında anlam bütünlüğü bozulmadığı için ayrı yazılır.” dedi.
Ahmet Onur Oğuz: “-da ekini cümleden çıkardığınızda anlam bozulmuyorsa –da ayrı yazılır. ‘Bende de eldiven var’ cümlesindeki –de eki ayrı yazılır, çünkü –de eki çıkarıldığında anlam bozulmamaktadır. ‘Senin eldivenin bende’ cümlesindeki –de birleşiktir. Çünkü bu cümlede –de eki çıkınca anlam bozulmaktadır.”
