Malatya’daki yapılaşma sürecinde zeminin önemi her geçen gün daha çok öne çıkarken, İnönü Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Geoteknik Anabilim Dalı Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Talha Sarıcı, Malatya’nın zemin yapısı ve temel sistemleri hakkında önemli açıklamalarda bulundu.
MALATYA’DA RADYE TEMEL ŞART MI?
Zeminin taşıma gücüne göre farklı temel sistemleri kullanıldığını ifade eden İnönü Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Geoteknik Anabilim Dalı Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Talha Sarıcı,
“Geoteknik alanı yapıdan gelen yükleri temele aktarır. Temelden de zemine aktarılır. Öncelikle temele bakmamız lazım. 3 çeşit temelimiz var; tekil, şerit, radye. Önce tekil temel düşünürüz, olmazsa şerit, bu da olmazda radye temele yöneliriz. Genel itibariyle Malatya’da radye temele ihtiyaç duyuluyor çünkü Malatya’nın zemini çok iyi de değil çok kötü de değil. Bir zeminin iyi veya kötü olduğunu zemin etüt raporları bize söyler. Şu bölge iyidir veya bu bölge kötüdür asla diyemeyiz. Her yapı için kendine özel zemin etüt raporu yaparız. Ona göre temelini projelendiririz”
dedi.
FORE KAZIK NEDİR?
Fore kazığın ne olduğunu açıklayan Dr. Sarıcı,
“Bazı durumlarda radye temel de taşımıyor. Bu durumda ya derin temel yapacağız ya da oradaki zemini iyileştireceğiz. Derin temel dediğimiz mesela fore kazıktır. Fore kazık, donatı ve betonun birlikte kullanıldığı bir kazık çeşididir. Biz bunu radye temelle birleştiririz. Yapı, temel, kazık aynı anda çalışır. Bu genellikle ya sıvılaşmanın olduğu zeminde ya zemin taşıma gücü çok düşük olduğunda ya da çok yüksek oturumlar olduğunda fore kazığı tercih ederiz. Ancak bazı durumlarda zemin ıslahını tercih ederiz”
dedi.
ÇARŞI MERKEZİN ZEMİNİ ISLAH EDİLEBİLİR SEVİYEDE
Zeminin dayanımına göre derin temel sistemlerinin de devreye alınması gerektiğini belirten Sarıcı,
“Fore kazık bizim en son tercih ettiğimiz yöntemdir. Ayrıca maliyeti de çok yüksek bir yöntemdir. Önce zeminin ıslahını düşünürüz. Örnek vermek gerekirse, çarşı merkezde donatısız fore kazık tercih edilmiş. Yani plastik kazıklar dediğimiz kazıklar yapılıyor. Plastik kazık da fore kazığın donatısız haline deniliyor. Belli bir çapta zemin delinir, içerisine uygun bir yöntemle beton dökülür. Bu bir plastik kazık örneğidir. Bu da bir zemin ıslah yöntemidir. Çarşı merkezin zemini kötü ama çok kötü ıslah edilemez seviyede değildir”
şeklinde konuştu.
ÇARŞI MERKEZDE PLASTİK KAZIK UYGULAMASI
Plastik kazık yönteminin kötü bir uygulama olmadığını vurgulayan Dr. Sarıcı,
“Plastik kazık çok kötü bir yöntem değil. Bizde bazı projelerde plastik kazık uyguladık ve çok çabuk sorunu çözebildik. Taşıma gücü de var. Çarşı merkezde de plastik kazık uygulaması yapılıyor. Bir de bu yöntem her yere uygun olmuyor. Her bina için zemin etüdü yapılıp ona göre bir yöntem tercih ediliyor. Çarşı merkez içinde plastik kazık uygun görülmüş ve iyi bir şekilde bu sistem orada yürütülüyor”
ifadelerini kullandı.
JET GROUT RİSK TAŞIYOR MU?
Malatya’daki zemin yapısının bazı bölgelerde çok katmanlı olduğuna dikkat çeken Dr. Sarıcı,
“Zemin ıslahında bazı yöntemler var. Bu yöntemlerin ekonomik de olması lazım. Mesela neden hep plastik kazık tercih ediliyor. Herkesin rahatlıkla ulaşabileceği, herkesin bilgi sahibi olduğu, tecrübeli olduğu bir yöntemdir. Jet grout temelde kontrol daha zordur ve profesyonel ekiple yapılması gerekiyor. Yani kontrolü daha zor bir yöntemdir. Siz oraya bir proje yapıyorsunuz ama tasarladığınız gibi bir kolon çıkmayabilir. Malatya’daki zemin oluşumu çok fazla tabaka var. Yani yerin bir tabakasında kil var, onun altında çakıl taşı var, onun da altında yine kil çıkabiliyor. Bu gibi tabakalara jet uygulandığında istediğin kalınlıkta ve dayanımda kolon üretemeyebilir”
açıklamalarında bulundu.
HER BİNAYA ÖZEL ZEMİN ETÜT RAPORU ŞART
Malatya’daki zemin yapısının bölgeden bölgeye değiştiğini belirten Dr. Sarıcı, her bina için özel zemin etüt raporlarının hazırlanması gerektiğini söyledi. Sarıcı,
“Bir bina yapıyorsunuz ve ona uygun zemin etüt raporu yapmanız gerekir. Binalar yan yana olsa bile her binanın kendine özel zemin etüt raporu olmalıdır. Başka bir binanın zemin etüt raporu başka bir binaya uygulanmaz. Bir örnek vermek gerekirse, Bostabaşı’nın zeminini incelediğimde aşağı Çöşnük’ten daha iyi bir zemine sahip olduğunu gördük. Bu yüzden her yere kendine özel zemin etüdü yapmak gerekiyor”
diye sözlerine ekledi.