Malatya’da kayısı üreticilerini yakından ilgilendiren değerlendirmeler, Busabah TV’de yayınlanan “Haftanın Nabzı” programında gündeme geldi. Programın sunucuları Sinem Hatun Davut ve gazeteci Berkman Dulman olurken, haftanın konuğu Fevzi Çiçek kayısı sektörüne ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu.
“MALATYA KAYISISI FARKLI BİR KULVARDA”
Ziraat Mühendisleri Odası (ZMO) Malatya Şube Başkanı Fevzi Çiçek, Malatya’nın kayısı üretiminde diğer bölgelerden ayrıştığını belirterek, üretimin temel olarak ikiye ayrıldığını ifade etti: sofralık ve kurutmalık kayısı.
Malatya’nın “kayısının başkenti” olarak anılmasının temel nedeninin kurutmalık üretim olduğunu vurgulayan Çiçek, İran, Ermenistan, Özbekistan ve Türkmenistan gibi ülkelerin de aynı pazarda yer aldığına dikkat çekti.
TÜRKİYE’DE ÜRETİM VAR AMA MODEL FARKLI
Türkiye’de Orta Anadolu, batı bölgeleri, Mersin Mut ve Iğdır gibi alanlarda da kayısı üretimi yapıldığını belirten Çiçek, bu bölgelerde ağırlığın sofralık üretimde olduğunu söyledi.
Bu nedenle Malatya’nın üretim modeli, pazarlama yapısı ve teknik yaklaşımının diğer bölgelerden ayrıştığını ifade etti.
20 GÜNLÜK KRİTİK HASAT SÜRESİ
Kayısı üretiminde en önemli risklerden birinin kısa hasat dönemi olduğunu belirten Çiçek, yaklaşık 20 günlük sürenin doğru yönetilmemesi halinde ciddi kayıpların yaşanabileceğini vurguladı.
ÜRETİM KAPASİTESİ YÜKSEK, FARK BÜYÜK
Malatya’nın yıllık 600–650 bin ton yaş kayısı üretme kapasitesine sahip olduğunu belirten Çiçek, buna karşılık Iğdır gibi bölgelerde bu rakamın yaklaşık 40 bin ton seviyesinde kaldığını ifade etti.
Bu durumun Türkiye’deki üretim gücü farkını net şekilde ortaya koyduğu kaydedildi.
DÜNYA PAZARI SINIRLI, REKABET SERT
FAO verilerine göre 2024 yılı itibarıyla dünya kuru kayısı piyasası yaklaşık 176 bin ton seviyesinde bulunuyor.
Malatya’nın üretim potansiyelinin ise 80 bin ile 130 bin ton arasında değiştiğini belirten Çiçek, bu tabloya dikkat çekerek önemli bir soruyu gündeme getirdi:
Üretim artarken, pazar aynı hızda büyüyor mu?
“YENİ STRATEJİ ZORUNLU HALE GELİYOR”
Mevcut üretim modelinin artık tek başına yeterli olmadığını vurgulayan Çiçek, sektörün dönüşmesi gerektiğini ifade etti. Buna göre öne çıkan başlıklar şöyle:
Ürünü ham halde satmak yerine işlenmiş veya yarı mamul hale getirmek
Yeni ihracat pazarları oluşturmak
Satış dönemlerini çeşitlendirmek
Katma değerli ürünlere yönelmek
Sonuç: Güçlü üretim, daralan pazar dengesi
Malatya kayısısı üretim gücü açısından küresel ölçekte önemli bir avantaj sunsa da, sınırlı pazar yapısı nedeniyle kritik bir eşikte bulunuyor.