Şehirdeki en yaygın ölüm sebebini inceleyen uzmanlar, listenin birinci sırasına şüphesiz bir şekilde dolaşım sistemi hastalıklarını yerleştirmektedir. Kalbi besleyen koroner damarların tıkanması, beyin damarlarında oluşan anevrizmaların yırtılması ve kalp yetmezlikleri, Malatya'daki acil servis başvurularının ve maalesef can kayıplarının aslan payını oluşturmaktadır. Coğrafi ve genetik yatkınlıkların yanı sıra, bölge insanının yaşam ve beslenme pratikleri bu hastalıkların oluşum sürecini inanılmaz derecede hızlandırmaktadır.
Yöresel Lezzetlerin Damar Sağlığına Gizli Etkisi
Malatya'nın kendine has, zengin ve köklü mutfağı, damakları şenlendirse de damar yolları için aynı derecede masum değildir. Tereyağının, iç yağların ve kırmızı etin bolca kullanıldığı tencere yemekleri, bulgur ağırlıklı ağır karbonhidratlı menüler ve yüksek kalori alımı, yöre halkının kanındaki lipit profillerini tehlikeli sınırların üzerine taşımaktadır. Özellikle kış aylarının soğuk geçmesi ve fiziksel aktivitenin sadece tarım sezonuyla sınırlı kalması, vücutta biriken enerjinin yakılamamasına ve obeziteye kapı aralamaktadır. Kanda dolaşan yüksek orandaki kolesterol, zamanla damar iç yüzeylerinde birikerek kan akışını engellemekte ve günün birinde ani bir göğüs ağrısıyla kendini belli eden ölümcül krizlere yol açmaktadır.
Kronik Hastalıkların Yönetiminde Yaşanan Sorunlar
Malatya'da ölümlerin bu denli kalp ve damar kaynaklı olmasının bir diğer sebebi de, toplumda "sessiz katil" olarak bilinen yüksek tansiyon ve şeker hastalığının (diyabet) yeterince ciddiye alınmamasıdır. Pek çok vatandaş, tansiyonunun yüksek olduğunu bilmesine rağmen ilaç kullanımını aksatmakta veya tamamen doğal yöntemlerle tedavi olabileceği yanılgısına düşmektedir. Oysa kontrol altına alınmayan kan basıncı, tıpkı sürekli yüksek tazyikli su pompalanan bir boru gibi damar çeperlerini çatlatmakta ve kalbi büyütmektedir. Malatya'da koruyucu tıp uygulamalarının güçlendirilmesi ve hasta uyumunun artırılması, kardiyak kaynaklı bu erken ölümlerin önüne geçilmesinde en kilit strateji olarak kabul edilmektedir.