Bahar ayının gelmesiyle birlikte fidan dikimi çalışmaları da başladı. Malatya’nın en çok kayısı fidanı dikimi gerçekleştirdiği bu dönemde usulüne göre fidan dikiminin nasıl yapılacağı da merak konusu oldu. Konuyla ilgili merakları giderek Tarım ve Orman İl Müdürü Osman Akar, fidan dikiminin usullerini anlattı.

Dikimi yapılacak meyve fidanının yeşermesi, gelişmesi meyveye yatması yıllar içinde istenilen ürünü vermesi, dikimi yapılan çeşidin özelliklerini göstermesinin önemli bir konu olduğunu belirten Akar, meyve bahçesinin tesisinde tür ve çeşitlerin iklim istekleri açısından farklılıklar gösterdiğini söyledi.

“YAĞIŞLARIN MEVSİMLERE GÖRE DAĞILIMI ÖNEMLİDİR”

“İklimsel olaylara müdahale şansı çok az olduğundan seçimi yapılan çeşidin dikim yapılacak bölgenin iklimsel faktörlerine uyması gerekmektedir” diyen Akar, 

“Dikilecek meyve bahçesinde fidanın tutması, gelişmesi, meyveye yatması, her yıl düzenli ürün vermesi, çeşit özelliklerini göstermesi, başarılı bir meyvecilik için temel faktörlerdir. Bu faktörler iklim, yer - yöney ve topraktır. Meyvecilikte ilkbaharda meydana gelen geç donların, kış aylarında meydana gelen en düşük sıcaklıklar ve süreleri, yaz aylarında meydana gelen en yüksek sıcaklıklar ve süreleri, yıllık sıcaklık ortalamaları, yıllık yağış toplamı ve yağışların mevsimlere göre dağılımı önemlidir. İsmine doğru olması, uygun anaç üzerine aşılı olması, fidanın bir yaşında olması, çeşidin ve anacın gerektirdiği boyda ve kalınlıkta olması, gövde düzgün ve pişkin, gözler sağlam ve canlı olmalı, aşı yeri çeşit ile uyumlu olmalı ve kapanmış olmalı, bol saçak köklü ve kökleri her yöne dağılımı iyi olmalı, hastalık ve zararlılardan ari olmalı, Bakanlığın yetkilendirilmiş olduğu sertifikalı fidan olmalıdır”

 ifadelerine yer verdi.

“FİDAN ÇUKURLARI GENELLİKLE 50 CM GENİŞLİĞİNDE VE 50 CM DERİNLİĞİNDE AÇILMALI”

Dikilecek olan fidanın kök derinliğinin önemine değinen Akar,

“Meyve bahçesi kurulacak yer yeni bir arazi ise taban suyu durumuna ve toprak derinliğine bakılmalı, yetiştirilecek tür ve çeşidin kök derinliğine uygun profilde olmalıdır. Bölgenin su kaynakları bilinmeli ağacımızın ileriki yıllarda su ihtiyacını karşılayacak kaynakların mevcut durumun iyi incelenmelidir. Eski bir meyve bahçesi ise üzerindeki eski bitki örtüsüne bakılarak 2-3 yıl toprak dinlendirilmeli, tarla bitkileri ekilmeli ve 3. yıl meyvecilikte kullanılmalıdır. Sulama, toprak işleme, gübreleme, mücadele ve hasat işlemlerinin daha kolay yapılabilmesi için dikim öncesi iyi bir tesviye yapılmalıdır. Arazi istenilen şekle sokulduktan sonra dikim işlerine geçilmelidir. Düz arazilerde genellikle kare, dörtgen, santranç meyilli arazilerde üçgen, teraslı yerlerde ise paralel ve kontur dikim kullanılır. Dikimden önce fidanların geleceği yerler kazık yardımı ile işaretlenir, sıra arası ve sıra üzeri mesafeler dikkatli bir şekilde belirlenir, fidan dikim tahtası ile dikimler yapılır. Dikimden bir hafta önce fidan çukurlarını açmak gerekir. Fidan çukuru açılırken üstten çıkarılan işlenmiş toprak çukurun bir yanına alttan çıkarılan toprak ise karşı yanına konulur. Fidan çukurları genellikle 50 cm genişliğinde ve 50 cm derinliğinde açılmaktadır”

açıklamasında bulundu.

“BİRBİRİ ÜZERİNE GELEN KÖKLER ÇIKARTILIR”

Fidan dikimi sırasında atılacak adımları anlatan Akar,

 “Fidanlar dikilmeden önce dikim budaması yapılır, bu budama ile fidanların söküm sırasında ezilen kopan yaralanan kökleri kesilir. Birbiri üzerine gelen kökler çıkartılır. Fidanda dallanma varsa gözler şişmeden önce bu dallar budanır. Fidanı yerine dikerken dikim tahtası daha önce çakılmış yan kazıklara oturtulur böylece tahtanın ortasındaki oyuk fidanın yeri olur. Fidanın aşı yerinden 10 cm kadar yukarıya gelen kısmı oyuğa getirilir. Toprak doldurulmaya başlanır. Önce üst toprak sonra alt toprak çukura doldurulur. Doldurma sırasında ve sonunda iyice sıkıştırılır. Hemen can suyu verilmelidir. Genel olarak güz döneminde Kasım 15 Aralık 15 arası, ilkbahar döneminde Mart ayı sonuna kadar dikilebilirler. İlkbaharda yapılacak dikimler geç kalınırsa fidanların tutma oranı düşer”

diye konuştu.

“TOPRAK PH 6-8 ARASINDA OLMALI”

Neyve bahçesi kurulurken dikimi yapılacak olan toğrağın da önemli olduğunu kaydeden Akar, şunları ifade etti:

“Meyve ağaçlarının büyümeleri, verimlilikleri, kalitesi ve depolama özellikleri üzerine etkili olan en temel faktördür. Genel olarak derin, nemli ve geçirgenliği iyi olan kolay işlenebilir, organik maddece zengin olan topraklar bahçecilik için en uygun yerlerdir. Meyve bahçesi kurulurken üzerinde durulması ve bilinmesi gereken hususlar ise toprak tipleri, taban toprağın özellikleri, taban suyunun yüksekliği, toprak reaksiyonu (pH) ve tuzluluk ve toprak yorgunluğunun bilinmesi gerekir. Toprak tipleri ise kayalıklar ( Meyveciliğe uygun değil ) taşlı ve çakıllı topraklar, kumlu topraklar, killi topraklar, kireçli topraklar, tınlı topraklar, humuslu topraklar ( meyveciliğe en uygun ) diğer topraklar ise ıslah edildiğinde ve özelliğine göre uygun anaç seçildiği zaman meyvecilik yapılabilecek alanlardır.  Meyve ağaçlarının kökleri tür ve çeşit özelliğine göre 1-8 metre arası uzayabilirler. En az 1 metre aynı profile sahip toprak meyvecilik için gereklidir. Taban suyu yüksekliği saçak köklüler için 1 metre kazık köklüler için 2 metreden yukarı çıkması istenmez. Toprak pH 6-8 arasında olmalıdır.”
Muhabir: Esvet Türkoğlu