Dünya genelinde 330 milyon insan rüzgarla taşınan partiküllerle boğuşuyor. Kuruyan topraklardan kalkan toz bulutları kilometrelerce yol katediyor. Türkiye de bu küresel tehdidin tam merkezinde yer alıyor. Dünya Sağlık Örgütü verileri yaklaşan tehlikenin boyutunu gözler önüne serdi.
23 NİSAN İÇİN RİSKLİ BÖLGELER HANGİLERİ?
Dünya Meteoroloji Örgütü günlük toz üretimi raporunu yayımladı. Tablo pek iç açıcı değil. 23 Nisan itibarıyla Türkiye'nin güney şeridi kritik eşiği aşıyor. Akdeniz kıyıları doğrudan hedefte. Güneydoğu Anadolu'nun Suriye sınırında ise yüzey toz konsantrasyonu hassas seviyelere çıkacak. Bölge halkının meteorolojik uyarıları dikkate alması gerekiyor.
KÜRESEL TOZUN MERKEZİ ORTA DOĞU
Boğaziçi Üniversitesi'nden Prof. Dr. Murat Türkeş tehlikenin kaynağını işaret etti. Küresel toz salımlarının yüzde 25'i insan faaliyetleriyle oluşuyor. Ancak asıl büyük kütle güneyden esiyor. Dünyadaki toz bütçesinin yüzde 80'i Kuzey Afrika, Orta Doğu ve Arap çöllerinden kalkıyor. Yüksek basınç sistemleri bu devasa toz kütlesini direkt Türkiye'nin üzerine itiyor.
AKCİĞERLERDE BÜYÜYEN SİNSİ TEHLİKE
Rüzgarın taşıdığı şey sadece kum değil. Fırtınalar sanayi atıklarını, tarım ilaçlarını ve bakterileri de havaya karıştırıyor. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi'nden Prof. Dr. Muzaffer Onur Turan işin tıbbi boyutunu açıkladı. 2,5 mikrometreden küçük partiküller doğrudan kana karışıyor. Kalp krizi, inme ve zatürre vakaları hızla artış gösteriyor. Astım ve KOAH hastaları için risk en üst seviyede.
KİMLER RİSK ALTINDA VE NE YAPILMALI?
Bebekler, yaşlılar ve açık alanda çalışan işçiler birinci dereceden risk grubunda. Toz uyarısı verilen saatlerde kapalı alanlarda kalınmalı. Dışarı çıkmak zorunluysa mutlaka N95 veya FFP2 tipi filtreli maske kullanılacak. Solunum yollarının nemli kalması için su tüketimi artırılacak. Kalıcı çözüm ise çölleşen bölgelerin etrafına acilen yeşil kuşak örmek.