Asrın felaketi olarak literatüre geçen 6 Şubat depremlerinin ardından Malatya’da yükselen yaklaşık 200 bin nüfuslu İkizce, nüfus gücüyle bağımsız bir ilçe potansiyeli taşısa da TÜİK’in "il merkezine en az 30 kilometre uzaklıkta bulunma" kriterine takılarak idari bir tartışmanın fitilini ateşledi. Kamuoyu ve siyasiler bölgeyi "Malatya'nın 14'üncü ilçesi" olarak konumlandırmak isterken, coğrafi kuralların olağanüstü afet şartlarına göre esnetilip esnetilmeyeceği ya da Akçadağ formülünün devreye girip girmeyeceği merak konusu oldu.
6 Şubat depremlerinin ardından yaralarını sarmaya çalışan Malatya'da, Yeşilyurt ilçesi sınırlarında yer alan İkizce bölgesine adeta devasa yeni bir şehir inşa edildi. 28 bin konutluk bölgede yaklaşık 200 bin kişilik bir nüfus hareketliliği öngörülüyor. Sadece konut değil yüzlerce ticarethane, gençlik merkezleri, spor kompleksleri ve sosyal alanlarıyla kendi kendine yeten bu mega bölge, kamuoyunda şimdiden "Malatya'nın 14'üncü ilçesi" olarak adlandırılmaya başlandı.
SİYASİLERDEN YEŞİL IŞIK AMA TÜİK KRİTERLERİNDE MESAFE ENGELİ VAR
İkizce’nin idari statüsüyle ilgili en somut açıklama Malatya Büyükşehir Belediye Başkanı Sami Er’den geldi. Er, daha önceki açıklamalarında, "İkizce'nin mevcut büyüme hızıyla gelecekte Malatya'nın yeni ilçelerinden biri olabileceğine" işaret etti. AK Parti Malatya Milletvekili İnanç Kara Ölmeztoprak ise İkizce’nin resmi olarak henüz bir merkez ilçe olmadığını ancak hızla bu yönde geliştiğini ve yeni alt merkezlerin kurulmasının şart olduğunu belirtmişti.
İL MERKEZİNE EN AZ 30 KİLOMETRE UZAKLIKTA BULUNMASI ŞARTI ARANIYOR
Ancak işin hukuki ve teknik boyutuna bakıldığında TÜİK’in kriterleri net bir çizgi çekiyor. Türkiye’de bir bölgenin bağımsız idari kriterleri sağlaması (özellikle il olabilme standardı referans alındığında) ya da yeni bir ilçe/il yapılanmasında nüfusun en az 100 bin olması ve il merkezine en az 30 kilometre uzaklıkta bulunması şartı aranıyor. İkizce, 200 binlik projeksiyonu ile nüfus kriterini fazlasıyla karşılasa da, Malatya kent merkezine sadece 18.20 km uzaklıkta bulunması sebebiyle "mesafe" kriterine takılıyor. Bu durum, İkizce'nin tek başına sıfırdan bağımsız bir ilçe olmasını zorlaştırırken, kulislerde İkizce’nin Akçadağ bölgesinin bazı kısımlarıyla birleştirilerek Malatya’nın 3'üncü bir merkez ilçesi yapılması gibi alternatif formüllerin konuşulmasına neden oluyor.
KARAR ANKARA’NIN VE SİYASİ İRADENİN MASASINDA
İkizce kağıt üzerinde ve sahadaki fiziki yapısıyla devasa bir ilçe potansiyeline sahip olsa da, merkeze olan 18-20 kilometrelik yakınlığı TÜİK’in standart coğrafi mesafe kriterlerine tam olarak uymuyor. Ancak Türkiye idari tarihinde, deprem gibi olağanüstü dönemlerin getirdiği zorunluluklar ve ortaya çıkan devasa nüfus yoğunlukları nedeniyle özel kanunlarla idari sınırların yeniden çizildiği örnekler mevcut. İkizce'nin resmi olarak Malatya'nın 14'üncü ilçesi olup olmayacağını, teknik kriterlerin esnetilip esnetilmeyeceğini önümüzdeki süreçte Ankara'dan çıkacak yasal düzenlemeler belirleyecek.
TÜRKİYE'DE İL OLMA KRİTERLERİNİ TAŞIYAN İLÇELER LİSTESİ
Türkiye genelinde nüfus ve coğrafi konum gibi TÜİK kriterlerini karşılayan ve il olmaya en yakın ilçelerin yer aldığı veri listesi ise şu şekilde:
Alanya (Antalya): 371.547
Tarsus (Mersin): 358.510
Çorlu (Tekirdağ): 306.939
İnegöl (Bursa): 306.004
Siverek (Şanlıurfa): 277.399
İskenderun (Hatay): 228.149
Manavgat (Antalya): 226.480
Fethiye (Muğla): 187.332
Edremit (Balıkesir): 176.251
Ereğli (Zonguldak): 173.000
Erciş (Van): 170.209
Bandırma (Balıkesir): 169.476
Cizre (Şırnak): 166.290
Nazilli (Aydın): 162.156
Konya Ereğli (Konya): 158.010
Lüleburgaz (Kırklareli): 157.136
Ergani (Diyarbakır): 141.098
Kahta (Adıyaman): 136.769
Ünye (Ordu): 135.914
Kozan (Adana): 132.572
Elbistan (Kahramanmaraş): 132.036
Polatlı (Ankara): 131.894
Midyat (Mardin): 125.791
Yüksekova (Hakkari): 121.314