Bu şehre ayak bastığınız andan itibaren dağların eteklerinden ovaların en ücra köşelerine kadar uzanan, Malatya'nın sadece coğrafyasını değil ekonomisini, kültürünü ve yaşam tarzını da tek başına şekillendiren o bitkiyle karşılaşırsınız: Kayısı ağacı (Prunus armeniaca). Dünya kuru kayısı ihtiyacının çok büyük bir bölümünü tek başına karşılayan bu şehirde, yaklaşık sekiz milyonun üzerinde kayısı ağacı bulunmaktadır. İlkbahar aylarında çiçek açtığında Malatya ovasını adeta beyaz bir gelinlik gibi kaplayan kayısı ağaçları, il genelinde sayısal olarak da, kapladığı alan olarak da en yaygın ve dominant bitki türüdür.
Kayısı Ağaçlarının Şehir Siluetindeki Baskın Rolü
Fırat Nehri'nin kollarının suladığı Karakaya Baraj Gölü havzası ve Tohma Vadisi boyunca uzanan kilometrelerce uzunluktaki meyve bahçeleri, Malatya'nın bitki örtüsünün ana omurgasını oluşturur. Yüksek sıcaklık farklarına ve karasal iklime uyum sağlayan bu ağaçlar, yaz aylarında meyvelerini sarartarak şehre "Altın Kayısı" unvanını kazandırır. Kırsal kesimde yaşayan hemen her ailenin bahçesinde veya geniş tarlalarında mutlaka yer alan kayısı, sadece bir bitki değil, aynı zamanda yöre halkı için hayatın tam merkezidir. Hasat zamanı geldiğinde tüm şehir adeta bu ağaçların ritmine göre yaşar ve nefes alır.
Kırsal Kesimde Karasal Bozkır Bitki Örtüsü
İnsan eliyle oluşturulan bu devasa kayısı ormanlarının dışında, dağlık kesimlere ve sulama imkanı olmayan kıraç arazilere doğru çıkıldığında ise karasal iklimin doğal sonucu olan bozkır (step) bitki örtüsü devreye girer. Malatya'nın yüksek rakımlı dağ yamaçlarında ve platolarında ilkbahar yağmurlarıyla yeşeren ancak yaz sıcaklarıyla hızla kuruyan ot formasyonları, geven ve yavşan otu gibi kuraklığa dirençli bitkiler oldukça yaygındır. Geçmişte çok daha yoğun bir orman örtüsüne sahip olduğu bilinen bölgede, günümüzde dağların yüksek kesimlerinde seyrek formda meşe koruluklarına ve tek tük ardıç ağaçlarına rastlanmaktadır. Ancak hiçbiri, şehri boydan boya saran kayısı ağaçlarının o muazzam yaygınlığına ve görkemine ulaşamamaktadır.