Asrın felaketi olarak literatüre geçen 6 Şubat felaketinin ardından şehir merkezlerinden kaçıp köylere sığınan depremzedelerin yarattığı demografik hareketlilik tersine mi dönüyor? TÜİK’in son verilerine göre, 2024 yılında Malatya’nın kırsal bölgelerinde patlama yapan doğurganlık hızı, 2025 yılında ezber bozan bir düşüşle yeniden geriledi. Peki, kırsaldaki bu ani duraklamanın arkasında ne var? Tersine göç mü başladı, yoksa yaşam şartları mı değişti? İşte Malatya’nın geleceğini şekillendirecek o çarpıcı rakamlar…
Yerleşim yeri esasına göre açıklanan kent-kır sınıflandırması verilerinde Malatya’nın 3 yıllık toplam doğurganlık hızı haritası belli oldu. 2023 yılında 1,38 olan toplam doğurganlık hızı, 2024 yılında 1,45’e yükselirken, 2025 yılında yeniden düşüşe geçerek 1,40 seviyesine geriledi. Kent genelinde en dikkat çekici değişim ise kırsal nüfustaki dalgalanmalar oldu.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayınlanan 2023-2025 dönemine ait "İl ve Kent-Kır Sınıflandırmasına Göre Toplam Doğurganlık Hızı" verilerinde Malatya’ya ilişkin çarpıcı sonuçlar ortaya çıktı. Bir kadının doğurabileceği ortalama çocuk sayısını ifade eden toplam doğurganlık hızında Malatya, son üç yılda inişli çıkışlı bir grafik sergiledi. Veriler, deprem sonrası süreçte kentsel ve kırsal alanlardaki nüfus dinamiklerinin doğurganlık oranlarına doğrudan yansıdığını ortaya koyuyor.
YILLARA VE BÖLGELERE GÖRE MALATYA VERİLERİ
Açıklanan istatistikler detaylı olarak incelendiğinde, Malatya’da kır ve kent nüfusu arasındaki doğurganlık eğilimlerinin yıllar içinde yer değiştirdiği görülüyor:
2023 YILI DENGESİ
Malatya’da 2023 yılında toplam doğurganlık hızı 1,38 olarak kayıtlara geçti. Bu dönemde en yüksek doğurganlık hızı 1,67 ile "orta yoğun kent" bölgelerinde görülürken, kırsal alanlar (kır) 1,23 ile ortalamanın oldukça altında kaldı. Yoğun kent merkezlerindeki hız ise il genel ortalamasıyla aynı (1,38) seviyede seyretti.
2024 YILINDAKİ YÜKSELİŞ
2024 yılına gelindiğinde il genelindeki toplam doğurganlık hızı bir önceki yıla göre artarak 1,45’e ulaştı. Bu artışta en büyük payı kırsal bölgeler aldı; kır nüfusundaki doğurganlık hızı 1,23'ten hızlı bir yükselişle 1,58’e çıktı. Buna karşılık orta yoğun kentlerdeki oran 1,38’e geriledi.
2025 YILI GERİLEMESİ
Son açıklanan 2025 yılı verilerine göre ise Malatya’nın toplam doğurganlık hızı yeniden düşüş eğilimine girerek 1,40’a düştü. Kırsal bölgelerdeki hız 1,40’a gerilerken, orta yoğun kentler 1,50 ile yeniden atağa geçti. Yoğun kent merkezleri ise istikrarını koruyarak 1,38 seviyesinde kaldı.
Malatya’da son 3 yıllık süreçte yaşanan nüfus hareketlilikleri ve sosyo-ekonomik dönüşümler, doğurganlık hızındaki kararsız yapıyı tetikledi. Genel ortalamada 2024 yılındaki kısmi yükseliş umut verse de, 2025 yılında yaşanan gerileme dikkat çekti.
KIRSALDAKİ ANİ NÜFUS PATLAMASI DURDU MU?
TÜİK’in ortaya koyduğu bu üç yıllık dalgalı seyir, Malatya’da deprem sonrasında tetiklenen nüfus hareketlerinin henüz kalıcı bir dengeye oturmadığını açıkça gösteriyor. Şehir merkezindeki yıkımın ardından kırsala yönelen vatandaşların buralardaki aile yapısına ve nüfus artış hızına doğrudan etki ettiği 2024 verilerinde netleşmişken, 2025’teki ani gerileme ise akıllara yeni soru işaretleri getiriyor. Uzmanlar, kırsaldaki bu hız kaybının gerek geçici barınma alanlarından kalıcı TOKİ konutlarına geçiş süreçleriyle gerekse tarım ve lojistik imkanlarının değişmesiyle yakından ilgili olduğunu belirtiyor.