Malatya’nın tarihi ve kültürel zenginliği, asırlardır kulaktan kulağa fısıldanan ve duyanları hayrete düşüren muazzam yaşanmışlıklara ev sahipliği yapıyor. Osmanlı tarihinin en sert, en tavizsiz padişahlarından biri olan IV. Murat ile Malatya Ovası'nın kesiştiği o tarihi bağ, bugün bile Battalgazi’de bir şifa kapısı olarak anılmaya devam ediyor. Cihan sultanının hayatını, Fırat Nehri'nin derin sularından çekip alan o el, Malatya'nın da kaderini derinden etkiledi. İşte Malatya'da asırlardır unutulmayan o büyük vefanın tüm detayları...
FIRAT’IN AZGIN SULARINDAN UZANAN YARDIM ELİ
Tarihi rivayetlere göre, sert mizacı ve askeri disipliniyle bilinen IV. Murat, çıktığı Bağdat Seferi güzergahında ordusuyla birlikte Fırat Nehri’ni geçmek ister. Ancak nehrin azgın suları, Padişah ve atını bir anda dev bir girdabın içine çeker. Herkesin umudunu kestiği, koca sultanın sulara gömülmek üzere olduğu o ölüm anında, kimsenin tanımadığı bir el uzanır. Padişahı ve atını mutlak bir ölümden çekip çıkaran bu gizemli figür, adını söylemeden sessizce ortadan kaybolur. Eğer o gün o el uzanmasaydı, Osmanlı tarihi bambaşka bir yöne evrilecekti.
BAĞDAT DÖNÜŞÜ MALATYA’DA BÜYÜK ARAMA "O ELİ TANIYACAK MISINIZ?"
Bağdat zaferini kazanarak muzaffer bir komutan olarak geri dönen IV. Murat, kendisine hayat borçlu olduğu o ismi bulmak için yeniden Eski Malatya’ya (Battalgazi) uğrar. Şehrin tüm ileri gelenleri, devlet adamları ve ulemaları huzura çağrılır ancak kimse o kurtarıcı değildir.
Tam ümitler tükenmişken, huzura çağrılan yaşlı bir âlim, yani Koca Vaiz, genç padişahın gözlerinin içine bakarak tarihe geçen o meşhur soruyu sorar:
"Sıkıntılı anınızda size yardım eden o eli tanıyacak mısınız?"
O an Sultan IV. Murat, kendisini Fırat'ın sularından çekip alan kişinin tam karşısında duran bu mütevazı âlim olduğunu anlar. Minnettarlık ve can borcu nişanesi olarak koskoca Malatya Ovası'ndan çok geniş ve bereketli araziler Koca Vaiz’e ve soyuna bağışlanır.
MELİK SUNULLAH CAMİİ’NDEKİ ÜÇ ÖNEMLİ KABİR
Günümüzde Malatya’nın Battalgazi ilçesi Meydanbaşı Mahallesi’nde yer alan tarihi Melik Sunullah Camii, sadece bir ibadethane değil, bu büyük vefanın ve tarihin koruyucusu konumunda. Halk arasında "Vaiz Ocağı" olarak bilinen bu manevi mekânda, Malatya kültürü için tarihi öneme sahip üç isim yan yana uyuyor:
- Koca Vaiz: IV. Murat’ın hayatını kurtaran, dönemin büyük İslam âlimi.
- Tevabil-i Rumi (Tevabil Gazi): Malatya'nın efsanevi kahramanı Seyyid Battal Gazi’nin lalası.
- Sitti Zeynep Hatun: Seyyid Battal Gazi’nin eşi.
ASIRLIK ŞİFA KAPISI KORKULU RÜYA GÖRENLERİN İLK DURAĞI
Koca Vaiz’in türbesi, yüzyıllardır sadece tarihi bir mekân olarak kalmamış, aynı zamanda halk inanışında köklü bir şifa kapısına dönüşmüştür. Malatya kültüründe burası, özellikle gece uykusunda korkanların, kâbus görenlerin veya kronik uyku sorunu yaşayanların ilk uğradığı yerlerden biridir.
Vatandaşlar, Koca Vaiz’in manevi huzurunda dua ederek ruhsal bir ferahlık bulduklarını ve uykusuzluk dertlerine şifa aradıklarını belirtiyor. 400 yıl önce Fırat'ın sularından bir padişahı kurtaran o elin bereketi ve manevi mirası, bugün hala hem tarih meraklılarına hem de şifa arayan ziyaretçilerine huzur vermeye devam ediyor.