Malatya şehir içi trafiğinde her gün yaşanan ve can yakan trafik kazaları, ilk kez bu kadar kapsamlı bir bilimsel çalışmayla mercek altına alındı. İnşaat Mühendisi Berivan Avcı’nın, Doç. Dr. Halim Ferit Bayata danışmanlığında hazırladığı yüksek lisans tezi, şehirdeki binlerce kaza verisini inceleyerek adeta Malatya'nın "kaza haritasını" çıkardı. "Kazalar neden oluyor?" ve "Hangi yollar daha tehlikeli?" sorularına ezber bozan yanıtlar veren araştırma, Yeşilyurt ve Battalgazi bağlantı yolları başta olmak üzere kent trafiğini rahatlatacak çok çarpıcı çözümler sunuyor.
SANILANIN AKSİNE: KAZALAR YAĞMURDA DEĞİL, AÇIK HAVADA OLUYOR
Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, kazaların hava şartlarıyla olan ilişkisi. Malatya'da kazaların çok büyük bir kısmı yağmurlu, karlı ya da sisli havalarda değil; aksine yerleşim alanları içerisinde, gündüz gözüyle ve açık hava koşullarında meydana geliyor.
Çalışmada bu durum, sürücülerin güzel ve açık havalarda getirdiği rehavete, dikkat dağınıklığına ve buna bağlı olarak yapılan hız ihlallerine bağlıyor. Yani hava güzel olduğunda direksiyon başındaki rehavetimiz kaza riskini daha çok artırıyor. Şehirdeki kazaların çok büyük bir kısmı ise yaralanmalı ve hafif maddi hasarlı olarak kayıtlara geçiyor.
EN TEHLİKELİ SAAT DİLİMİ: AKŞAMÜSTÜ 16:00 İLE 20:00 ARASI
Rapordaki analizlere göre, Malatya’da kazaların rastgele saatlerde yayılmadığı, günün belirli bir anında adeta patlama yaptığı görüldü. Kentteki kazaların en çok yoğunlaştığı zaman dilimi akşamüstü 16:00 ile 20:00 arası olarak belirlendi. Mesai bitimi, okul çıkışı ve eve dönüş telaşının yarattığı araç ve yaya yoğunluğu, bu saatleri trafiğin en kırılgan ve tehlikeli anı haline getiriyor. Kazaların başlıca sebepleri arasında sürücü hataları, aşırı hız ve yaya-araç geçiş anlaşmazlıkları ilk sıralarda yer alıyor.
YEŞİLYURT VE BATTALGAZİ YOLLARI İÇİN "AKILLI SİSTEM" ÖNERİSİ
Bilimsel çalışmada elde edilen veriler, kazaların şiddetini belirleyen en büyük etkenlerin sürücü yaşı, sürücü davranışları, yolun yapısı ve yayaların hareketleri olduğunu gösteriyor.
Özellikle hız sınırlarının sıkça ihlal edildiği Yeşilyurt ve Battalgazi bağlantı yolları gibi ana arterlerde acil önlemler alınması gerektiği vurgulanıyor. Araştırmada, bu yollardaki trafiği rahatlatmak ve can kayıplarını önlemek için şu somut mühendislik çözümleri sunuluyor:
Hıza Göre Değişen Akıllı Tabelalar: Riskin arttığı saatlerde bağlantı yollarındaki hız limitlerini otomatik olarak düşüren ve sürücüleri anlık uyaran akıllı trafik sistemleri kurulmalı.
LED Destekli Yaya Geçitleri: Özellikle yaya trafiğinin çok yoğun olduğu Battalgazi D300 karayolu bağlantı aksı gibi bölgelerde, sürücülerin yayaları çok uzaklardan fark etmesini sağlayacak ışıklı (LED) yaya geçitleri ve hız düşürücü optik yol çizgileri yapılmalı.
Akıllı Trafik Işıkları: Trafik lambalarının süreleri sabit olmamalı; sabah ve akşam saatlerindeki yoğunluğa göre süreler otomatik olarak kendini ayarlamalı.
Aydınlatma Gücü: Gece kazalarının önüne geçmek için kritik kavşak ve bağlantı yollarındaki sokak aydınlatma kapasitesi artırılmalı.