6 Şubat depremlerinin ardından büyük bir dönüşüm süreci yaşayan Malatya’da, ticari hayatın kalbi konumundaki Yeni Malatya Çarşısı için tarihi bir karara imza atıldı. Yeni çarşı düzeninde karmaşayı önleyecek ve ticari canlılığı artıracak "Sektörel Yerleşim ve Kümelenme Paftası" imar komisyonu raporu kabul edildi. Yeni çarşının zemin ve birinci katlarını kapsayan kararla birlikte, hangi esnafın nerede tezgah açacağı netleşirken; gürültü, koku ve kirlilik yaratan birçok iş koluna ise çarşı kapıları tamamen kapatıldı.
Malatya Büyükşehir Belediye Meclis toplantısının haziran ayı ikinci birleşimi bugün belediye meclis toplantısında gerçekleştirildi. Toplantı, Malatya Büyükşehir Belediye Meclis Başkan Vekili Ramazan Ayhan başkanlığında yapıldı.
Gündemin 15. maddesine göre, 6 Şubat depremi sonrası yeni çarşı düzeni konulu vaziyetin yasal mevzuat çerçevesinde değerlendirilmesi hakkındaki imar ve bayındırlık komisyonu raporu şu şekilde:
“Deprem sonrası yeniden inşa edilen Yeni Malatya Çarşısı'nın ticari faaliyetlerinin düzenli, erişilebilir, sürdürülebilir ve ekonomik açıdan güçlü bir yapıda işletilebilmesi amacıyla benzer iş kollarının bir arada faaliyet göstermesini teşvik eden sektörel kümelenme esaslarının belirlenmesine ihtiyaç duyulmuştur.
Bu kapsamda hazırlanan ve bu kararın eki olan "Yeni Malatya Çarşısı Sektörel Yerleşim ve Kümelenme Paftası" incelenmiş olup, çarşı içerisinde yer alacak işyerlerinin faaliyet konularının söz konusu paftada gösterilen sektörel odaklar esas alınarak yerleştirilmesine karar verilmiştir. Bu karar kapsamında belirlenen sektörel yerleşim ve kümelenme esaslarını yalnızca çarşının zemin kat ve ticari bağımsız bölüm bulunan birinci katları için geçerli olup, büro ofis ve benzeri kullanımları kapsamaz.
Sektörel Yerleşim ve Kümelenme Paftasında belirlenen adalar, ilgili sektörlerin yoğunlaşmasının öngörüldüğü ana odak alanlarıdır. Bununla birlikte, bir sektörle doğrudan ilişkili, onu destekleyen veya tamamlayan mal ve hizmet sunan iş kolları; ticari bütünlüğün sağlanması, müşteri erişiminin kolaylaştırılması ve ekonomik canlılığın artırılması amacıyla ilgili sektör adalarında veya komşu adalarda konumlandırılabilir. Bu kapsamda yerleştirme yapılırken sektörel uyum, işlevsel bütünlük, çevresel etkiler ve çarşı genelindeki ticari denge gözetilir.
İşyerlerinin yer seçiminde; gıda üretimi, gıda satışı, gıda depolama, yeme-içme ve benzeri hijyen hassasiyeti bulunan faaliyetler ile koku, toz, duman, kimyasal madde, yoğun atık, gürültü veya benzeri çevresel etkiler oluşturabilecek faaliyetlerin bir arada bulunmamasına özen gösterilir. Yerleştirme kararlarında "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte tanımlanan Sıhhi, Gayrisıhhi Ve Umuma Açık İstirahat Ve Eğlence Yeri sınıfındaki işyerlerinde aranan şart ve koşulların yerine getirilmesine yarayacak" hükümler dikkate alınır.
Deprem öncesindeki çarşı içerisinde var olduğu ve faaliyeti bilinen ancak; Şu anki yeni çarşı düzeninde var olması sağlık, gıda güvenliği, hijyen ve emniyet açısından sakıncalı görülen ve çarşı içerisinde faaliyetine izin verilmeyecek iş kolları ilgili kurumların görüşüne sunularak kararlaştırılmıştır.
Aşağıda sayılan faaliyetler örnekleme yoluyla belirtilmiş olup, bunlarla aynı nitelikte değerlendirilen, çevresel etkileri bakımından benzer sonuçlar doğuran veya çarşının ticari, sosyal ve fiziki yapısı ile uyumlu olmadığı değerlendirilen diğer faaliyetler hakkında da ilgili mevzuat ve idari değerlendirmeler doğrultusunda işlem tesis edilebilir.
1. Canlı hayvan alım ve satımı, (pet-shop ve Akvaryumcular hariç)
2. Demircilik ve ağır metal işleme faaliyetleri,
3. Hayvan Derisi toplama ve deri işleme atölyeleri,
4. Tekstil Atölyeleri,
5. Sakatat üretimi ve işlenmesi,
6. Yoğun koku, gürültü, duman veya çevresel olumsuzluk oluşturan faaliyetler,
7. Yangın, patlama veya benzeri riskler nedeniyle özel üretim veya sanayi alanlarında yürütülmesi gereken iş ve işlemler, yer alamaz.
Yeni Malatya Çarşısı içerisinde yer alan ekmek fırınlarının sayısı ve konumları birlikte değerlendirildiğinde, çarşı merkezi olarak tanımlanan bölgede faaliyet gösterecek işyerleri ile oluşacak günlük yaya hareketliliğinin ekmek ve unlu mamul ihtiyacının mevcut kapasite ile karşılanmasında yetersizlik oluşabileceği değerlendirilmiştir. Bu nedenle, çarşı içerisinde yer alan uygun bağımsız bölümlerin ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda incelenmesi, teknik ve fiziki şartların sağlanması halinde söz konusu bağımsız bölümlerin pide ve lahmacun fırını olarak planlama ve uygulaması yapılabilir.
Yeni Malatya Çarşısında yer alacak işyerlerinin cephe düzenlemeleri, tabela ve reklam elemanları ile kent estetiğini etkileyen her türlü mimari unsurun belirlenmesi, değerlendirilmesi ve gerektiğinde değiştirilmesine ilişkin kararlar Kent Estetik Kurulu tarafından alınır.
İşyerlerinin faaliyet konularına göre yerleştirilmesi, sektör gruplarının oluşturulması, ihtiyaç duyulması halinde sektörel kümelenme paftasında teknik düzeyde düzenleme yapılması ve uygulamaya ilişkin usul ve esasların belirlenmesi hususunda yeniden Büyükşehir Belediye Meclis kararı ile düzenlenme yapılabilir.
Bu karar; 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu, 3194 Sayılı İmar Kanunu, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu, 2872 sayılı Çevre Kanunu, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu, 10.08.2005 tarihli 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına ilişkin Yönetmelik hususları kapsamında değerlendirilmeye alınmış olup ekli Sektörel Yerleşim ve Kümelenme Paftası uygun görülmüş olup bu karar hükümlerine aykırı faaliyet gösterdiği tespit edilen işyerleri hakkında ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda gerekli idari işlemlerin yetkili idare tarafından uygulanması komisyonumuzca uygun görülmüştür.”