Yaşam

Türkiye’nin 1 Mayıs tarihi! İlk hangi yıl kutlandı?

Tüm dünyada işçilerin birlik, mücadele ve dayanışma günü olarak kutlanan 1 Mayıs, Türkiye’de de uzun ve çalkantılı bir geçmişe sahip. İlk olarak 1886 yılında ABD’nin Chicago kentinde sekiz saatlik iş günü talebiyle başlayan işçi mücadelesinin simgesi haline gelen bu özel gün, Türkiye'de ilk kez 1923 yılında resmî olarak kutlandı.

Abone Ol

1 Mayıs, dünya genelinde "Emek ve Dayanışma Günü" ya da daha yaygın adıyla "İşçi Bayramı" olarak kutlanan, işçilerin haklarını savunmak ve emeğin değerini vurgulamak amacıyla düzenlenen bir gündür. Bu günün kökeni, 1886 yılında ABD’nin Chicago kentinde işçilerin 8 saatlik çalışma süresi talebiyle başlattığı greve ve sonrasında yaşanan Haymarket Olaylarına dayanır.

TÜRKİYE'DE 1 MAYIS’IN TARİHİ

Osmanlı Devleti döneminde 1911 yılında burada tütün, liman ve pamuk işçileri, 1 Mayıs gösterisi düzenleyerek bu günü kutladılar.

1912 yılında İstanbul'da ilk defa 1 Mayıs kutlaması gerçekleşti.

1921 yılında işgal kuvvetlerinin yasaklarına rağmen 1 Mayıs gösterileri yapıldı.

1923 yılında 1 Mayıs günü yasal olarak "İşçi Bayramı" ilan edildi.

1924'te hükûmet kitlesel 1 Mayıs kutlamalarını yasakladı.

1925'te çıkan Takrir-i Sükûn Yasası ile grev, sendika ve gösteriler yasaklandı. İlerleyen yıllarda kutlamalara kontrollü izin verildi.

1935 yılında 1 Mayıs'a "Bahar Bayramı" adı verildi ve ücretsiz tatil günü ilan edildi.

1976 yılında uzun yıllar sonra ilk defa geniş katılımlı 1 Mayıs kutlaması Taksim'de Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) tarafından gerçekleştirildi.

1977 yılı, Taksim Meydanı'nda düzenlenen ve tarihe "Kanlı 1 Mayıs" olarak geçen olayla anılır. 34 kişi hayatını kaybetti, yüzlerce kişi yaralandı.

1978'de yüz binlerce kişi tarafından Taksim Meydanı'nda kutlandı.

1979'da Sıkıyönetim Komutanlığı İstanbul'da miting yapılmasına izin vermedi, sokağa çıkma yasağı ilan etti. Buna rağmen İstanbul sokaklarında binlere ulaşan rakamlarla korsan 1 Mayıs kutlamaları yapıldı.

1980'de 1 Mayıs kutlaması ancak Mersin'de yapılabildi.

12 Eylül 1980 askeri darbesiyle 1 Mayıs kutlamaları da yasaklandı ve ayrıca "Bahar ve Çiçek Bayramı" adıyla resmi tatil günü olmaktan da çıkarıldı.

1996'da Taksim Meydanı'nın yasaklı olduğu gerekçesiyle Kadıköy'de düzenlenen 1 Mayıs kutlamalarına on binlerce kişi katıldı. Burada tatsız olaylar yaşandı.

2009 yılında resmî tatil ilan edildi.

2010 yılında Taksim Meydanı yeniden kutlamalara açıldı; ancak sonraki yıllarda tekrar kısıtlamalar getirildi.