Doğu Anadolu’nun yükselen şehirlerinden Malatya, bir yandan kayısısıyla dünya markası olurken diğer yandan suyla imtihanını sürdürüyor. Geniş ve bereketli tarım arazilerine sahip olan şehirde başta kayısı olmak üzere birçok ürün yetiştiriliyor. Ancak kurak iklim kuşağında yer alan Malatya, özellikle yaz aylarında hem içme suyunda hem de tarımsal sulamada ciddi sıkıntılar yaşayabiliyor.
İşte tam da bu noktada dikkat çeken bir gerçek var: Su zaman zaman yetersiz kalsa da Malatya aslında zengin bir akarsu ağına sahip. Fırat Havzası üzerinde yer alan şehir, çok sayıda çay, dere ve nehirle çevrili konumda bulunuyor. Peki, su sıkıntısının zaman zaman gündeme geldiği Malatya’da hangi akarsular bulunuyor? İşte Malatya’nın akarsu ve dereleri:
FIRAT NEHRİ
Türkiye sınırları içinde yaklaşık 1.263 kilometre uzunluğa sahiptir; toplam uzunluğu ise 2.800 kilometreye yaklaşır. Doğu Anadolu’da Karasu ve Murat Nehri kollarının birleşmesiyle oluşur. Elazığ–Malatya sınırı boyunca akarak Adıyaman üzerinden Güneydoğu Anadolu’ya ilerler, ardından Suriye ve Irak’a geçer. Malatya kesiminde Keban ve Karakaya baraj gölleriyle bağlantılıdır.
TOHMA SUYU
120–130 kilometre uzunluğundadır. Uzunyayla’dan doğan Ayvalı kolu ile Tahtalı Dağları’ndan gelen Hacılar Tohması’nın birleşmesiyle meydana gelir. Darende ve Kuluncak çevresinden geçerek Şuğul Boğazı’nı aşar, Malatya Ovası’na ulaşır ve Fırat’a dökülür. Medik Barajı bu akarsu üzerindedir.
SÖĞÜTÇÜ ÇAY
50–60 kilometre uzunluğundadır. Göl Dağı’nın güney yamaçlarından doğar. Önce güneye, ardından güneydoğuya yönelir; Arguvan ve Diştrik yazılarından geçerek Fırat’a ulaşır.
Kuruçay
90–100 kilometre uzunluğundadır. Yama Dağı’nın batı yamaçlarından doğar. Hasançelebi, Hekimhan ve Fethiye çevresinden geçerek Fırat’a karışır. Yaz aylarında debisi belirgin şekilde azalır.
SÜRGÜ ÇAYI
70–80 kilometre uzunluğa sahiptir. Karakaya Tepesi’nin güney yamaçlarından doğar. Sürgü Vadisi boyunca ilerleyerek Adıyaman yönüne uzanır ve Göksu sistemine katılır. Üzerinde Sürgü Barajı bulunmaktadır.
Göksu Irmağı
260 kilometre uzunluğundadır. Kahramanmaraş’ın kuzey kesimlerinden doğar. Malatya’nın güneybatısından geçerek Adıyaman üzerinden Atatürk Baraj Gölü’ne ulaşır. Sürgü Çayı önemli kollarından biridir.
ARAPGİR ÇAYI
80 kilometre uzunluğundadır. Arapgir çevresindeki dağlık alanlardan doğar ve Arapgir ilçesinden geçerek Karakaya Baraj Gölü sahasına ulaşır.
Eğmir, Mircan, Aksu, Şiro, Berenge, Sazdere, Şotikdere, Kozluk, Yenice, Setrek, Davulga ve Cevizlisu dereleri ise kaynaklarını Malatya çevresindeki dağ ve tepelerin yamaçlarından alır. Uzunlukları birkaç kilometre ile 20–30 kilometre arasında değişir.