Battalgazi ilçesi Çamurlu Mahallesi sınırları içinde yer alan ve zamana meydan okuyan bu tarihi yapı, 1670 yılından günümüze taşıdığı Ermenice kitabesi, özgün mimarisi ve mistik dokusuyla adeta açık hava müzesini andırıyor. İşte Malatya'nın inanç ve kültür turizmi açısından parlayan yıldızı Venk Manastırı'nın büyüleyici detayları...
1670 YILINDAN KALAN ERMENİCE KİTABE TARİHE IŞIK TUTUYOR
Manastırın en önemli ve günümüze kadar sapasağlam ulaşan parçalarından biri, batı cephesindeki giriş kapısı üzerinde yer alan Ermenice kitabe. 63 x 23 santimetre ölçülerindeki dört satırlık bu tarihi yazıtta, kilisenin Aydınlatıcı Aziz Kirkor’a (Kirkor Lusavoriç) ithafen yapıldığı belirtiliyor.
Dört bir tarafı zarif haç motifleriyle süslenmiş olan kitabede şu ifadeler yer alıyor:
"Aziz Kirkor’un kapısı 1670 yılının Mart ayının 18’inde, Simon Gabiskos eli ile yapıldı."
Zamana Meydan Okuyan Mimari ve İnşa Tekniği
1.540 metrekarelik geniş bir parsel içerisinde konumlanan Venk Manastırı, dikdörtgen planlı ve uzunlamasına bir mimariyle inşa edilmiş. Yapılan incelemelere göre kilisenin ana boyutları 12,5 x 6,90 metre ölçülerine sahip.
Yapının mimari ve teknik özellikleri ise döneminin taş işçiliğini gözler önüne seriyor:
Özel Taş İşçiliği: Kilisenin ön cephesi özenle yontulmuş taşlarla inşa edilmiş. Duvarların iç ve dış yüzeyleri düzeltilmiş taşlarla örülürken, duvar araları ise moloz taş ve harç dolgusuyla güçlendirilmiş.
İç Mekân Yapısı: Küçük bir batı kapısından girilen kilisenin tam karşısında, iki basamakla çıkılan bir apsis (mihrap bölümü) yer alıyor. Apsisin sağında ve solunda ise azizlerin kullanımına ayrılmış özel mekânlar bulunuyor.
Işık ve Tonoz Sistemi: İç duvarları hafif bir sıva ile kaplı olan kilisenin üzeri, birbirine kenetlenmiş taşlardan oluşan yekpare bir tonoz çatı ile örtülü. Doğu cephesinde, yerden yaklaşık 6 metre yükseklikte açılan küçük bir pencere, loş iç mekânın mistik bir şekilde aydınlanmasını sağlıyor.
KÜLTÜR KAŞİFLERİNİN YENİ ROTASI: VENK MANASTIRI
Her ne kadar kuzey ve batı yönleri zaman içerisinde yıkılmış olsa da, ibadet edilen ana bölümü (naos) halen ayakta olan Venk Manastırı, Malatya şehir merkezine olan yakınlığıyla (yaklaşık 2 km) büyük bir lojistik avantaja sahip.
Tarih meraklılarının, fotoğrafçılardan oluşan gezi gruplarının ve kültür kaşiflerinin Malatya'daki uğrak noktalarından biri olan bu tarihi miras, yapılacak restorasyon ve çevre düzenleme çalışmalarıyla gelecekte kentin turizm ekonomisine çok daha büyük katkılar sunmaya aday görünüyor.