Malatya’da çevre ve halk sağlığını yakından ilgilendiren çarpıcı bir akademik çalışma yayımlandı. Malatya Turgut Özal Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Su Ürünleri Anabilim Dalı’nda Şüheda Ergin tarafından hazırlanan ve Prof. Dr. Memet Varol danışmanlığında yürütülen yüksek lisans tezi, Şahnahan Deresi ve Sultansuyu Çayı’ndaki kirliliğin korkutucu boyutlarını gözler önüne serdi.
ORGANİZE SANAYİ ATIKLARI ŞAHNAHAN DERESİ’Nİ ZEHİRLİYOR
Araştırma kapsamında her iki akarsudan mevsimsel olarak alınan su numunelerinde 14 fiziko-kimyasal parametre ile 10 farklı ağır metalin (As, Cd, Cr, Co, Cu, Fe, Mn, Ni, Pb ve Zn) düzeyi incelendi.
Elde edilen bulgulara göre, Malatya Organize Sanayi Bölgesi (OSB) atık sularının deşarj edildiği bölgenin hemen aşağısında yer alan istasyonda (B2 istasyonu) kirlilik tavan yaptı. Bu bölgede en düşük çözünmüş oksijen (ÇO) seviyesi ölçülürken; kimyasal oksijen ihtiyacı (KOİ), toplam azot, toplam fosfor ve sülfat gibi kirlilik göstergesi olan parametreler en yüksek seviyeye ulaştı.
İÇME SUYU KRİTERLERİ AŞILDI: AĞIR METAL TEHLİKESİ!
Çalışmanın en çarpıcı ve ürkütücü sonuçları ise ağır metal analizlerinde ortaya çıktı. Raporda öne çıkan başlıklar şunlar:
Limitler Aşıldı: Hem Şahnahan Deresi hem de Sultansuyu Çayı’nda ölçülen ortalama Arsenik (As), Demir (Fe) ve Kurşun (Pb) değerlerinin, içme suyu kalite kriterlerinin izin verdiği yasal limitleri fersah fersah aştığı tespit edildi.
Sucul Yaşam Tehlikede: Her iki akarsudaki Kadmiyum (Cd) ve Kurşun (Pb) konsantrasyonları, tatlı su canlılarının yaşamını korumak için belirlenen “sürekli konsantrasyon kriteri” sınırlarını geçti. Bu durum nehir ekosistemindeki canlılığın yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu gösteriyor.
KORKUTAN RAPOR: İNSANLAR İÇİN KANSER RİSKİ VAR!
Çalışmada yapılan Sağlık Risk Değerlendirmesi, bölge halkı için adeta bir uyarı niteliğinde. Raporda, bu suların içilmesi veya sular vasıtasıyla ağır metallere maruz kalınması sonucunda, Arsenik (As) elementinin insanlar üzerinde hem kanser-dışı hem de karsinojenik (kanser yapıcı) riskler oluşturabileceği açıkça ifade edildi.
KARAKAYA BARAJ GÖLÜ VE TOHMA ÇAYI DA TEHDİT ALTINDA
Su Kalite İndeksleri (WQI, NPI, OPI ve RPI) kullanılarak yapılan değerlendirmede, Sultansuyu Çayı’nın genel olarak daha yüksek su kalitesine sahip olduğu, ancak Şahnahan Deresi’nin OSB deşarjından itibaren Tohma Çayı’na döküldüğü noktaya kadar çok ciddi bir kirlilik sarmalında olduğu belirlendi.
Raporda, Şahnahan Deresi’ndeki bu kirliliğin sadece yerel kalmadığı, döküldüğü Tohma Çayı ile bölgenin en büyük su ekosistemi olan Karakaya Baraj Gölü’nü de doğrudan zehirlediği ve tehlikeye attığı vurgulandı.
"ARITMA TESİSİ KURULMASI ELZEMDİR"
Akademik çalışmanın sonuç ve öneriler kısmında yetkililere acil çağrıda bulunuldu. Organize sanayi bölgesinin Şahnahan Deresi ve çevre ekosistemler üzerindeki yıkıcı etkilerini azaltmak adına, OSB bölgesine modern ve etkin bir arıtma tesisi kurulmasının elzem olduğu belirtildi.