Bugün adım attığınız Malatya, aslında 5 bin yıl önce bambaşka bir yerde ve bambaşka isimlerle anılıyordu! Arslantepe’nin gizemli tarihinden Battalgazi’nin kadim surlarına uzanan bu yolculukta, koca bir şehrin neden yer değiştirdiğini ve asırlar boyu kazandığı 5 farklı ismi duyunca çok şaşıracaksınız. İşte Malatya’nın isim serüveni ve Aspuzu’ya uzanan o büyük göçün hikâyesi...
ARSLANTEPE’DEN BAŞLAYAN 5 BİN YILLIK YOLCULUK
Malatya’nın temelleri, bugünkü Bahçebaşı Kasabası sınırlarında yer alan ve insanlık tarihine ışık tutan Arslantepe Höyüğü’nde atıldı. M.Ö. 20. yüzyılda ticaret yollarının kalbi olan bu bölge, sadece bir yerleşim yeri değil; aynı zamanda isimlerin ve kültürlerin harmanlandığı bir merkezdi.
MALATYA’NIN TARİH BOYUNCA ALDIĞI 5 İSİM
- MALDİA: Antik dönem kayıtlarında şehrin bilinen en eski köklerinden biri.
- MELİT: Hitit ve çevre medeniyetlerin bölgeyi tanımlamak için kullandığı isim.
- MELİD: Urartu kaynaklarında geçen ve bölgenin stratejik gücünü simgeleyen tanım.
- MELİTEA: Roma ve Bizans döneminde şehrin uluslararası bir merkez olduğunu gösteren ismi.
- MALATİYA: İslamiyet’in yayılışı ve Arapların bölgeye gelişiyle kullanılan, bugünkü ismin en yakın atası.
ŞEHİR NEDEN YER DEĞİŞTİRDİ? ASPUZU’YA BÜYÜK GÖÇ
Peki, bugün "Eski Malatya" olarak bildiğimiz Battalgazi ilçesi neden terk edildi? 1836 yılına kadar Malatya’nın merkezi burasıydı. Ancak 19. yüzyıldaki ayaklanmalar ve ordunun kışla ihtiyacı nedeniyle halk, bağ evlerinin bulunduğu Aspuzu bölgesine (bugünkü şehir merkezi) taşındı. 1839 yılından sonra Eski Malatya bir harabeye dönse de ismi ve ruhu, Türk-İslam kahramanı Battalgazi ile yeniden hayat buldu.
CUMHURİYET DÖNEMİ VE BATTALGAZİ ONURU
1987 yılına kadar "Eskimalatya" adıyla bilinen ilçe, o yıl belediye meclisinin aldığı tarihi bir kararla, bölgede yaşamış efsanevi komutan Seyyid Battalgazi’nin adını aldı. Bugün 100 bini aşan nüfusuyla Battalgazi, Malatya’nın hem tarihi hafızası hem de metropol kalbi konumunda.
Arslantepe’den Battalgazi’ye, oradan Aspuzu’nun o meşhur bağlarına uzanan bu serüven, Malatya’nın neden sadece bir şehir değil, bir 'ruh' olduğunun kanıtı. Biz Malatyalılar için 'Eskimalatya' demek, kök demek; 'Battalgazi' demek, yiğitlik demek...
Peki, sizin çocukluğunuzun Eski Malatya’sından veya Battalgazi’sinden unutamadığınız bir anınız var mı? Ya da bu 5 isimden hangisi kulağınıza daha 'bizden' geliyor? Yorumlarda buluşalım, Malatya’mızın tarihini hep birlikte yaşatalım