Malatya’nın "sarı altını" kayısıda kritik süreç başladı. Geçtiğimiz yıl yaşanan büyük don felaketinin ardından gözler meteorolojiye çevrilirken, uzmanlardan hayati uyarılar geldi. Özellikle çiçek ve meyve bağlama dönemindeki ağaçlar için -3 derece, ürünün tamamen kaybedilmesi anlamına gelebilir.
DON RİSKİ BU YIL NE DURUMDA?
BİLSAM Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. İbrahim Gezer, Malatya’daki don döngüsüne dikkat çekerek üreticileri bilgilendirdi. Son 20 yılda; 2004, 2010, 2014, 2020 ve 2025 yıllarında yaşanan büyük kayıpların ardından, bu yıl geniş çaplı bir felaket beklenmediğini ifade eden Gezer, yine de temkinli olunması gerektiğini vurguladı. "Ciddi bir don öngörmüyoruz ancak lokal düzeyde risk her zaman mevcut" diyen Gezer, hava durumunun anlık takip edilmesinin önemine değindi.
-3 DERECE NEDEN KRİTİK?
Kayısının dona karşı dayanıklılığı, gelişim evresine göre farklılık gösteriyor. Meyvenin henüz küçük olduğu dönemlerde hassasiyet en üst seviyeye çıkıyor.
- -1 Derece: Zarar başlıyor.
- -3 Derece: Ürünün tamamı kaybedilebilir.
DONA KARŞI HANGİ YÖNTEMLER KULLANILMALI?
Malatya'da sıkça görülen radyasyon donuna karşı uygulanabilecek yöntemler şunlardır:
- Bahçede kontrollü ateş yakmak (Dumanlama).
- Rüzgar fanları ile hava sirkülasyonu sağlamak.
- Yağmurlama sulama sistemlerini devreye almak.
Yağmurlama sulama yönteminin doğru uygulandığında -8 ile -10 dereceye kadar koruma sağlayabildiğini belirten Prof. Dr. Gezer, sistemin kesintisiz çalışması gerektiğinin altını çizdi. Kısa süreli bir duraksama, buzlanmanın etkisini artırarak ağaca daha fazla zarar verebilir.
YIKICI ADVEKSİYON DONUNA KARŞI "RÜZGÂR KIRAN" ÖNLEMİ
Daha büyük çaplı ve rüzgarla gelen adveksiyon donlarına karşı ise kalıcı çözümler gerekiyor. Bahçe çevrelerine dikilecek servi, ladin ve ardıç gibi ağaçlar, rüzgar kıran görevi görerek soğuk havanın etkisini kırabiliyor.
Uzmanlar, tüm bu teknik önlemlerin yanı sıra üreticilere ürünlerini güvence altına almaları için tarım sigortası yaptırmaları konusunda çağrıda bulunuyor. Bilimsel yöntemler ve doğru drenaj sistemleri, kayısı üretiminde sürdürülebilirliğin anahtarını oluşturuyor.