Malatya’nın kent belleğinde önemli bir yere sahip olan İnönü Anıtı, hem yapım süreci hem de taşıdığı simgesel anlamlarla dikkat çekiyor. Vilayet Konağı önündeki meydanda yer alan anıt, Cumhuriyet döneminin önemli eserleri arasında bulunuyor.
İnönü Anıtı’nın yapımına 1946 yılında başlandı, anıt 1947 yılının Aralık ayında tamamlanarak hizmete açıldı. Dönemin Malatya Valisi Ahmet Kınık başkanlığında oluşturulan; Faik Bitlis, Abidin Karakaş, Osman Tandır, Yahya Kayahan ve Emin Yakın’dan oluşan 6 kişilik komite öncülüğünde, halktan toplanan 160 bin liralık bağışla anıtın yapımı gerçekleştirildi.
Heykeltıraşlar Nejat Sirel ve Hakkı Atamulu tarafından yapılan anıt, kaide ve bronz heykelden oluşuyor. Kaidesi ise 1945 yılında müteahhit Sait Merzeci tarafından inşa edildi. İnşaatta, düzgün işlenmiş dikdörtgen formlu antik beyaz taşlar kullanıldı. Kaide 4,50 x 3,80 metre ölçülerinde ve 2,95 metre yüksekliğinde olup, üç basamaklı bir merdivenle çıkılıyor.
Anıtın dört cephesinde toplam sekiz figür ve tunç kabartmalar yer alıyor. Ön cephede, İstiklal Savaşı’na katılan tam teçhizatlı bir Mehmetçik ile bayrak tutan muharip bir kadın figürü bulunuyor. Bu iki figürün arasında yer alan bronz levhada, “Adın Temiz Hatıran Aziz Kalacak” ibaresi ve 1947 tarihi yer alıyor.
Arka cephede, bir sporcu ve bir öğrenci figürü tasvir ediliyor. Sporcu sol elinde disk tutarken, öğrenci ise bir elinde kitap diğer elinde meşale ile betimleniyor. Sağ cephede, buğday tarlasında kadın ve erkek çiftçi figürleriyle tarımsal üretim vurgulanırken, sol cephede ise çekici, örsü ve pensesiyle tasvir edilen iki erkek figürüyle emeğin ve zanaatın önemi yansıtılıyor.
İnönü Anıtı, milli mücadele ruhunu, üretimi, eğitimi ve toplumsal dayanışmayı simgeleyen figürleriyle Malatya’nın tarihsel ve kültürel mirası içerisinde önemli bir yer tutmaya devam ediyor.