7 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan özel bir yönetmelikle üniversite bünyesinde doğrudan Rektörlüğe bağlı olarak çalışacak "İnönü Üniversitesi İnsan Hakları Uygulama ve Araştırma Merkezi" resmen kuruldu. Merkez, hem ulusal hem de uluslararası düzeyde insan hakları kültürünü geliştirmeyi hedeflerken, bölgedeki saha çalışmalarına da akademik bir zemin kazandıracak.
FAALİYET ALANLARI
Yayımlanan yönetmelikte merkezin yönetim yapısı ve özellikle çağın dinamiklerini yakalayan geniş faaliyet alanları dikkat çekiyor.
Yapay Zekâ ve Dijital Haklar Mercek Altında Merkez, klasik insan hakları çalışmalarının ötesine geçerek geleceğin risk ve hak alanlarına odaklanacak. Faaliyet raporunda öne çıkan bazı kritik başlıklar şunlar oldu:
Yapay Zekâ ve Etik: Yapay zekâ sistemlerinin ayrımcılık, mahremiyet ve adil yargılanma süreçlerine etkileri çok disiplinli araştırmalarla incelenecek.
Dijital Haklar: Dijital ortamda ifade özgürlüğü, çevrimiçi mahremiyet, algoritmik karar alma ve dijital gözetim mekanizmaları üzerine hukuki rehberler hazırlanacak.
Göç ve Mülteci Hakları: Sahada yapılacak araştırmalarla göçmenlerin eğitime, sağlığa erişimi ve sosyal uyumları analiz edilerek yerel yönetimlere veri temelli öneriler sunulacak.
Çocuk ve Çevre Hakları: Çocuk işçiliği ve çocuk adalet sistemi üzerine UNICEF gibi kuruluşlarla ortak projeler yürütülecek; iklim değişikliği "sağlıklı çevre hakkı" perspektifinden raporlaştırılacak.
YÖNETİM YAPISI NASIL OLACAK?
Merkezin en üst yöneticisi, insan hakları alanında yayınları bulunan öğretim üyeleri arasından Rektör tarafından 3 yıllığına atanacak müdür olacak. Müdüre çalışmalarında yardımcı olmak üzere en fazla iki müdür yardımcısı görevlendirilebilecek. Merkezin plan, bütçe ve bütçe tasarılarını ise Müdürün başkanlığında, yine Rektör tarafından atanan 4 öğretim üyesinin katılımıyla oluşacak 5 kişilik Yönetim Kurulu yürütecek.
Yayımlandığı tarih itibarıyla yürürlüğe giren yönetmelik hükümleri, İnönü Üniversitesi Rektörü tarafından yürütülecek. Merkezin hayata geçmesiyle birlikte, Malatya'da özellikle dezavantajlı grupların hak arama bilincinin artırılması, yerel yönetimlere ve karar vericilere bilimsel raporlarla destek olunması hedefleniyor.