Türkiye’de ilçeler genelde göçle büyür. İnsanlar gelir, nüfus artar, yerleşim ilçe olur. Yazıhan bu ezberi bozan yerlerden biridir. Çünkü Yazıhan’da kitlesel bir göç yaşanmadı. Buna rağmen bir ilçe ortaya çıktı.
Bu haber, Yazıhan’ın çoğu zaman “kendiliğinden büyümüş” gibi anlatılan ilçe sürecinin aslında planlı bir iskân politikasına dayandığını göstermek için hazırlandı.
1936–1937: İNSANLARDAN ÖNCE YOL GELDİ
1936’da demiryolu, 1937’de karayolu Malatya Ovası’ndan geçirildi. O günlerde burada bir kasaba yoktu. Ancak devlet planlamasında bu nokta artık “merkez olabilir” diye değerlendiriliyordu. Yazıhan’ın hikâyesi, altyapının insanlardan önce gelmesiyle başladı.
1950’LER: GÖÇ DEĞİL, MERKEZLEŞME
1950’li yıllarda dağınık köy yapısının yönetilemediği görüldü. Çözüm, insanları başka yerlere göndermek değildi. Çözüm, aynı coğrafyada tek bir merkez oluşturmaktı. Kamu binaları ve hizmetler bu noktada toplandı. İnsanlar yerindeydi; değişen şey hayatın merkeziydi. Bu yüzden süreç göç değil, iskândı.
1990: İLÇE KARARI BİR SONUÇTU
Yazıhan, 9 Mayıs 1990’da ilçe oldu. Bu karar ani değildi. Yaklaşık 60 yıllık planlı sürecin resmen tanınmasıydı.
YAZIHAN'I FARKLI YAPAN NE?
Baraj yoktu. Afet yoktu. Zorunlu sürgün yoktu.
Sadece planlı yerleşim vardı.