Dünya ve içinde bulunduğu evren belirli bir düzene ve sisteme sahiptir. Dünya kendi etrafında ve kendi ekseni üzerinde dönüşünü gerçekleştirirken mevsimler, gece ve gündüz oluşur. Dünyanın kendi ekseni etrafında dönüşü, güneş ışınlarının da belirli bölgelere farklı açılardan gelmesine neden olur. Bu sebeple kuzey yarım küreye 21 Haziran’da, güney yarım küreye ise 21 Aralık tarihinde güneş ışınları dik olarak düşer. Buda en uzun gündüzün yaşanmasına neden olur. Türkiye ise kuzey yarım kürede yer aldığından dolayı en uzun gündüzünü 21 Haziran’da yaşar.
YAZ GÜNDÖNÜMÜ NEDİR?
Güneşin dönencelere dik olarak düştüğü tarihlere gündönümü denir. Gündönümü her yıl 2 defa gerçekleşir. Kuzey yarım kürede 21 Haziran’da, güney yarım kürede ise 21 Aralık’ta gündönümü gerçekleşir. Kuzey yarım kürede 21 Haziran’da en uzun gündüz yaşanırken, güney yarım kürede en kısa gündüz yaşanır.
Aynı olay güney yarım kürede gündönümü yaşanırken de gerçekleşir. 21 Aralık’ta güney yarım küreye dik düşen güneş ışınları en uzun gündüzün yaşanmasına neden olurken ülkemizde 21 Aralık’ta ise en kısa gündüz yaşanır. Bu bakımdan kış gündönümü ise kuzey yarım kürede bulunan ülkemiz için 21 Aralık tarihidir.
21 HAZİRAN’DAN SONRA NE OLACAK?
21 Haziran tarihinden sonra kuzey yarım kürede en uzun gündüzün yaşanmasının ardından günler kısalmaya başlar. Bu tarihten itibaren gündüzlerin kısalması, gece süresinin uzaması ise ekinoks tarihine yani 23 Eylül tarihine kadar devam eder. 21 Haziran tarihinin ardından kuzey yarım kürede gündüzler kısalmaya başlarken güney yarım kürede ise gündüzler uzamaya, gece süresi kısalmaya başlar. Bu ekinoksa kadar devam eder.
EKİNOKS NEDİR?
Ekinokslar ise yılda 2 defa yaşanır. Ekinoks tarihlerinde gece ve gündüz sürelerinin eşit olacağı anlamına gelir. Kuzey yarım küre için ilkbahar ekinoksu 21 Mart, sonbahar ekinoksu 23 Eylül tarihlerinde gerçekleşir. Bu tarihlerde gece ve gündüz süreleri eşittir. 21 Haziran’dan 23 Eylül tarihine kadar gündüz süreleri kısalmaya ve hemen hemen eşit duruma gelmeye başlar. 23 Eylül’den 21 Aralık kış gündönümüne kadar olan süreçte ise kuzey yarım küre için geceler uzamaya gündüz süreleri kısalmaya devam eder.