Diyarbakır’ın Kocaköy ilçesinde ilginç yapısıyla dikkat çeken “mantar kaya” ya da diğer adıyla “kalkan kaya”, doğa meraklılarının ilgisini çekiyor. İlçe merkezine yaklaşık 4 kilometre uzaklıkta bulunan kaya oluşumunun, milyonlarca yıllık jeolojik süreçlerin ürünü olduğu belirtiliyor.
İnce bir sütun üzerinde ayakta duran geniş kaya parçası, yıllara meydan okuyan görünümüyle dikkat çekiyor. Antropolog Naci Akdemir, bölgenin sediment tortulu kaya kütlelerinden oluştuğunu belirterek, arazinin Afrika-Arabistan plakasının Avrasya’yı kuzeye doğru itmesiyle şekillendiğini söyledi.
AFRİKA-ARABİSTAN PLAKASI ETKİSİ
Akdemir, söz konusu sürecin yaklaşık 250-300 milyon yıl önce başladığını vurgulayarak,
“Bu arazi hâlâ yükseliyor ve kuzeye doğru hareket ediyor. Bilim insanlarının söylediğine göre bu ilerleme, tırnakların uzama hızı kadar. Yani yılda yaklaşık 10-15 milimetre”
dedi.
“BUZUL ÇAĞINDAN KALMA BİR YAPI”
Mantar kayanın oluşumuna da değinen Akdemir,
“Bu tür yapılar genellikle su ve rüzgâr aşındırmasıyla oluşur. Ancak benim kanaatime göre bu yapı, aynı zamanda buzul çağından kalma bir aşındırmanın eseridir. Çünkü bulunduğumuz alanda su aşındırmasını gösterecek bir dere ya da akış izi yok. Bu nedenle bu oluşumu buzul çağından kalma bir yapı olarak görüyorum”
ifadelerini kullandı.
KOCAKÖY’ÜN SİMGELERİNDEN BİRİ
Yaklaşık 5-6 milyon yıl önce bugünkü görünümünü aldığı değerlendirilen kalkan kayanın, Kocaköy’ün en önemli simgelerinden biri olduğunu belirten Akdemir,
“Bu yapı, coğrafyacıların ‘şeytan masası’ ya da ‘mantar kaya’ dediği oluşumun en güzel örneklerinden biridir. Akdeniz’in de kalıntısı olduğu Tetis Denizi dönemine uzanan bir sürecin izlerini taşımaktadır”
diye konuştu.
